Marathi on my musings

येऊ?...येते...

Harshal Suryawanshi — Sat, 05 Sep 2020 20:51:00 +0000

मनाचं असं एक वेगळंच मन असतं
आशेच्या एका किरणाचं पण सूर्याइतकं तेज असतं
वास्तविकतेनं मात्र याला खूप वेळा दुखावलं
आठवणींच्या बोचऱ्या काट्यांमध्ये याला परत कसं फुलवावं?

खूप त्रास झाला, खूप कष्ट पडले
प्रयत्न करून मनास मी कसेतरी बांधले…
“जे झाले ते चांगल्यासाठीच झाले…”
अशी सारखी त्याची समजूत घालत राहिले…

आणि मग त्या दिवशी, परत ते भेटणं, पूर्वीसारखं बोलणं…
मनाच्या जखमेवर,हळूवार फुंकर घालत राहणं…
शेवटी निघताना, मनाला घातलेला बांध तुटू पाहत होता…
निराशेच्या गर्तेत पण आशेचा आधार वाटत होता…

बुद्धीच्या तर्काविरुद्ध मनाने शेवटी बंड केलेच
शहाणपण बाजूला सारून वेडेपण जवळ केले…
भावनांच्या भरतीला तरी मी किती वेळ थोपवून ठेवू?
बोलायचं होतं बरंच काही, पण ओठी आले फक्त - “येऊ?”

तो एकच शब्द, आशेने किती ओतप्रोत भरलेला
तू “थांब!” म्हणशील, हे ऐकण्यासाठी जीव आतुरलेला
काही क्षण असेच गेले, स्तब्ध, सुन्न शांततेत…
मनाच्या जखमेवर जणू, कुणी ओढले होते वेत…\

शेवटी मीच परत मनाचे पंख छाटले
दटावत त्याला परत जमिनीवर आणले
त्याला जे पाहिजे होते ते कधी मिळणार नव्हते
असं किती दिवस मी तरी मृगजळामागे धावणार होते?

आठवणींच्या या पुस्तकाला चाळणं,
आता मी थांबवणार होते…
त्याचा शेवटचा निरोप घेताना,
मी कापर्‍या स्वरात एवढंच म्हणाले - “येते…”

भाग १० - ऋषभ

Harshal Suryawanshi — Tue, 05 May 2020 07:21:00 +0000

आजच्या जमान्यात वेळेचा आणि नात्यांचं एक… अम्… विशेष नातं आहे (लहानपणी भाषेचा विशेष जरा कच्चा होता). तुमच्यासाठी कुठलं नातं किती महत्त्वाचं आहे हे तुम्ही किती वेळात मेसेजचं उत्तर देता त्यावर ठरतं. आणि जसा-जसा वेळ जातो तसा-तसा तो सुरुवातीचा मेसेज यायला ही…अम्… वेळ लागतो (खरं सांगायचं तर भाषेचा विषय जास्तच कच्चा होता). मलाही थोडा वेळ आणि अंतर हवं होतं दोन वर्षांपूर्वी (आईन्स्टाईनची थिअरी ऑफ रिलेटीव्हीटी कळत नसली तरी टाईम अँड स्पेस किती महत्त्वाचे आहेत ते कळलं मला तेव्हा). माझ्याकडनं कुठलाही निर्णय सहजासहजी होत नाही. प्रत्येक निर्णयाच्या आधी त्याचं विश्लेषण होतं. असं केलं तर, तसं केलं तर अशा रिहर्सल्स होतात डोक्यात. पण मी मानसीला जेव्हा प्रपोज केलं तेव्हा यातलं काहीही घडलं नाही. अजूनही मला आश्चर्य वाटतं की मी मानसीचा होकार इतका कसा गृहीत धरला होता. अर्थात ती नाही म्हणू शकते हे माहीत होतं मला पण ती नाही म्हणेल याची मी कल्पनाही केली नव्हती. त्यामुळेच जेव्हा तिने तिचा अबोल नकार कळवला तेव्हा आधी म्हणल्याप्रमाणे गाढवासारखं वाटत होतं मला.

पुढे जरी गोष्टी थोड्या पूर्ववत व्हायला लागल्या होत्या तरी अधे-मधे मला तो गाढवपणा जाणवायचा. कधीकाळी एकमेकांना ऑफिसमधल्या कुणाच्यातरी नावाने चिडवणारे आम्ही आता त्या मुद्द्याला चार हात लांबच ठेवत होतो. त्या आठवणींपासून, त्या घुसमटीपासून दूर जावसं वाटत होतं मला.

इनबॉक्स मध्ये नेहमीच या-न-त्या जॉब्सचे सतराशे साठ मेल्स पडलेले असायचे. एरवी त्यांना डिलीट करण्याइतकाही भाव न देणारा मी आता मात्र दुसरीकडे कुठे आपला नंबर लागू शकतो का ते बघत होतो. काही महिन्यांच्या प्रयत्नांनंतर आणि बऱ्याच मुलाखतींनंतर शेवटी एका जागी आपले सूर जुळले. ऑफिसच्या ग्रुपला याविषयी ‘चाय पे चर्चेसाठी’ आमंत्रित केलं. तोपर्यंत मी ही गोष्ट सगळ्यांना सांगण्याबद्दल विचारही केला नव्हता. मी कुठल्या गोष्टींपासून दूर जातोय हे मला माहीत होतं पण त्याबदल्यात कुठल्या गोष्टी मागे सोडाव्या लागणार आहेत याची जाणीव तेव्हा झाली मला. सगळ्यांना मी माझ्या नवीन जॉबबद्दल सांगितलं. शब्दांना वजन असतं म्हणजे काय हे तेव्हा कळालं. आवाजाची पट्टी न ढळू देता मी सांगितलं की मी इथं फक्त आता महिनाभर राहणार आहे. राकेशचा राकटपणा, अभीचा उत्साह, मानसीचा समजूतदारपणा आणि गार्गीचं भोळेपण मी खरंच खूप मिस करणार होतो. अलिशान पलंगावर झोपणाऱ्याला जसा फक्त एका टोचणाऱ्या गोष्टीचा त्रास होतो तसंच मला पण माझ्या मनाला टोचणाऱ्या गोष्टीच सध्या जास्त सतावत होत्या. त्यामुळे सगळ्यांना सोडण्याचं जरी दुःख होतं तरी माझ्या निर्णयावर मी ठाम होतो. शिवाय राजीनामा आयुषच्या तोंडावर मारताना (ही गोष्ट निव्वळ काल्पनिक आहे, असं तोंडावर मारण्याची संधी खऱ्या आयुष्यात मिळत नसते) होणारा आनंद मनाला गुदगुल्या करत होता.

भूतकाळाचं हे भूत बाहेर निघायचं कारण म्हणजे मानसीचा ग्रुप वर आलेला मेसेज. तिचं लग्न ठरल्याची आनंदवार्ता तिने सगळ्यांना सांगितली होती. लग्नासाठी कोल्हापूरला यायचं निमंत्रण दिलं होतं तिने सगळ्यांना. ते वाचून मला लग्न पत्रिकेत ‘आमच्या ताईच्या लग्नाला यायचं हं!’ याची आठवण झाली. मी लगेच ‘काँग्रॅच्युलेशन्स’चा मेसेज केला. जॉब सोडल्यानंतर हळूहळू ग्रुप वर ही हालचाल मंदावली होती. आधी दिवसाला दीडशे मेसेज पडणाऱ्या ग्रुपवर आता दीडशे दिवसात एक मेसेज बघायची वेळ आली होती. त्यामुळे मानसीच्या लग्नाची बातमी अनपेक्षितच होती. मला माहित नाही की मी ती बातमी वाचल्यावर मला काय वाटायला हवं होतं. खरंतर मला काहीच वाटत नव्हतं. आणि ही गोष्ट मला सतावायला लागली. थोड्यावेळासाठी वाटलं की सुरैयाने सांगितल्याप्रमाणे ‘आपले दिल के सगळेच अरमान आसुओं में बह गए’ की काय? पण नंतर जाणवलं की ही सगळी वेळेची करामत आहे. असं नाही की नुसतंच वेळ गेल्याने मी ते दुःख विसरलो होतो, पण वेळेबरोबर मी थोडा शहाणाही झालो होतो (म्हणजे निदान माझं तरी असं मत होतं). ज्या गोष्टीपासून मी लांब राहण्याच्या प्रयत्नात लांब राहायला आलो होतो ती गोष्टच आता राहिली नव्हती (बरं! ठीके! भाषेच्या विषयात काठावर पास झालो होतो मी).

मानसीच्या लग्नाला जायच्या फुल तयारीत होतो मी - मानसिकरीत्या. पण ग्रुप मध्ये कोण काय बोलेचना जाण्याविषयी. मला वाटलं एखादा सिक्रेट ग्रुप वगैरे बनवला असेल पोरांनी मानसीच्या गिफ्टचं सरप्राईज नको फोडायला म्हणून. दोन दिवस थांबून मी अभीला मेसेज केला, “हाय…”

“हाय… एवढ्या दिवसांनी कशी काय आठवण काढलीस रे?”

“अरे बर्‍याच दिवसांनी ग्रुप वर थोडी ऍक्टिव्हिटी झाली मानसीच्या मेसेजमुळे. म्हणलं सगळ्यांचे हालचाल विचारावेत पर्सनली…”

“अरे वा! म्हणजे तुझा मेसेज यायला लोकांनी आता डायरेक्ट लग्नच करावीत. पूर्ण आयुष्यात म्हणजे चार वेळाच मेसेज येणार तुझा.”

“असं कसं म्हणू शकतोस तू अभी? तुझ्या लग्नाच्या वेळेस तुला थोडी डिस्टर्ब करणार मी… त्यामुळे तीन वेळाच मेसेज येईल तुला 😜”

“सुधारणार नाहीस तू…”

“ते जाऊदे… प्लान काय आहे जायचा ते सांग…”

“काहीच नाहीए बाबा… कामाचा जाम लोड आहे… दांडी नाही टाकता येणार. आणि बाकीचे पण कोणी जास्त इंटरेस्टेड नाही वाटत…”

“अरे आपल्या ग्रुप मधलं पहिलं लग्न आहे… असं कसं म्हणतोस तू…”

“हो… पण हे कारण ऑफिसवाल्यांना नाही देता येत ना…”

मला एकट्याला लग्नाला जायचं नव्हतं. ‘साम’ वापरून झाला होता आता ‘दाम’ची पाळी होती.

“अरे लग्न कोल्हापूरला आहे म्हणल्यावर मला वाटलं होतं तू ट्रिपच प्लान करशील म्हणून. कोल्हापूर म्हणलं की पन्हाळा, पन्हाळ्याचा तो इतिहास, नवीन गड, नवीन ट्रेक… परत अशी संधी थोडी मिळणारे…”

“ह्म्म…हा विचार नव्हता केला मी. ठीक आहे सांगतो मी तुला एक दोन दिवसात काय ठरतंय ते.”

“ओके बॉस.”

दोन दिवसात अभीचा होकारार्थी रिप्लाय आला होता. अभी सगळं प्लान करतोय म्हणजे बाकीच्यांना फक्त हजेरी लावायची होती. एक-एक करत सगळे तयार झाले यायला. मानसीला सरप्राइज द्यायचं म्हणून आम्ही तिला येण्याबद्दल काही सांगितलं नाही. आता फक्त मुहूर्ताची वाट बघायची होती.

गुरुवारी रात्री सगळे अभीच्या रूमवर पोहोचलो. गार्गीला तिच्या घरून पिक करायचं होतं. खूप दिवसांनी एकत्र येणार म्हणल्यावर रात्रभर धिंगाणा झाला. पहाटे ३ला गाडी अभीचा पत्त्यावर आली. सगळे आधीच बॅगा घेऊन रस्त्यावर आलो होतो.आजूबाजूची कुत्री आम्हाला बघून भुंकत होती. पण जॉब लागल्यापासून आता ते ऐकण्याची सवय झाली होती त्यामुळे आम्हाला काही फरक पडत नव्हता. थोडावेळ भुंकल्यानंतर कुत्री पण गप्प झाली. त्यांना पण कळलं की ही लोकं आपल्या ही पुढची आहेत. काहीही झालं तरी शेवटी आपलीच लोकं आपल्याला ओळखतात. गाडी आल्यावर अभी पुढे बसला. मी आणि राकेश मागे पसरलो - थोड्यावेळासाठीच. गार्गी आली आणि माझ्या बाजूला येऊन बसली. वर्ष झाला असेल तिला प्रत्यक्ष बघून. आल्या आल्या एकदम उत्साहित आवाजात सगळ्यांना हाय-हॅलो केलं तिने. किती दिवसांनी भेटतोय आणि बाकीचे अपडेट्स पुढचा अर्धा तास चालले. रात्रभर जागल्यानंतर आता डोळे मात्र जड होत होते. बाजूला राकेश खिडकीला टेकून घोरू लागला होता. मी मात्र सरळ बसून झोपायचा प्रयत्न करत होतो. मान इकडे नाही तर तिकडे पडायची. माहित नाही किती वेळ झाला होता पण मध्ये जेव्हा जाग आली तेव्हा माझं डोकं गार्गीच्या खांद्यावर होतं आणि ती खिडकीला टेकून झोपली होती. स्वतःशीच हसून मी परत डोळे मिटले. डोळे मिटताना पुसटसं काहीतरी आठवत होतं पण ते नक्की काही हाती येत नव्हतं. आठवणींच्या मागे पळताना परत कधी झोप लागली कळलंच नाही.

“ऋषभ उठ. आलं कोल्हापूर…ऋषभ” गार्गीच्या आवाजाने मी उठलो.

माझं डोकं अजूनही तिच्या खांद्यावर होतं. ओशाळत मी तिला “सॉरी” म्हणालो.

“चालतं रे!” ती हसत म्हणाली."

आम्ही बॅगा घेऊन रुमवर पोहोचलो. आमच्या तिघांचं आवरून होईस्तोवर गार्गीचं ही आवरून होईल असा आमचा अंदाज होता. साधारण दोन तासात आम्ही तिघे जवळजवळ तयार झालो होतो. लग्न तसं १२ चं होतं पण आमचा लग्नाआधीच मानसीला भेटण्याचा प्लान होता. राकेशचं अजून ही क्रीम लाव, तो परफ्युम मार चाललं होतं. अभी कॅमेरा आणि बाकी सामान चेक करत होता. माझं आवरून झालं होतं. परफ्युम च्या सुगंधाने मरण्यापेक्षा थोडी मोकळी हवा खावी म्हणून मी खाली रिसेप्शन पाशी सोफ्यावर जाऊन बसलो. टेबलावर ठेवलेला पेपर वाचायला घेतला. थोड्यावेळात गार्गीचा “हाय!” कानावर पडला. मी पेपरमध्ये घातलेल्या डोकं वर काढलं आणि माझ्या तोंडून निघालं -

“आई शप्पथ!” (ह्या अशा गोष्टींमुळेच मी अजून सिंगल आहे हे सांगायला नको)

“म्हणजे छान दिसतीएस एकदम गार्गी तू.”

“थँक्यू ऋषभ! बाकीचे कुठे आहेत? अजून तयार झाले नाहीत?”

(आता साधा शिष्टाचार म्हणून कोणीही तू पण छान दिसतोएस असं म्हणलं असतं पण गार्गीने ते म्हणलं नाही म्हणजे माझ्या अवताराची कल्पना करू शकता तुम्ही.)

“नाही राकेश सुगंधालय उघडून बसलाय आणि अभी सगळं घेतलंय का नाही त्याचा हिशोब लावतोय.”

“सुगंधालय?”

“हो, इतक्या डिओच्या बाटल्या आणल्यात त्याने की कलिंगडावर माशा बसतात तशा लग्नातल्या सगळ्या मुली याच्यावर बसणार आहेत. म्हणजे निदान त्या अॅड्सचं उदाहरण घेतलं तर.” तो सीन डोळ्यांपुढे आल्याने दोघेही हसू लागलो.

“अभी आणि राकेश थोड्यावेळात खाली आले. राकेश बरोबर आलेला त्याचा परफ्युम माझ्या नाकाला झोंबल्याबरोबर मी गार्गीकडे बघितलं. तिनंही तेव्हाच माझ्याकडे त्याच कारणामुळे बघितलं. दोघेही परत हसू लागलो. बाकी दोघं काय झालं म्हणून विचारू लागले पण मी त्यांचा प्रश्न बरोबर टोलावला.

यावेळेस मी पुढे ड्रायव्हर सोबत बसलो. गुगल मॅप्स उघडून ॲड्रेस चेक केला. जास्त लांब नव्हतं तिचं गाव. सिटीतनं बाहेर पडूस्तोवर मी ड्रायव्हरला सूचना देत होतो. एकदा गाडी मेन रस्त्याला लागली की मी शांत झालो. कालच्या मस्तीनंतर सगळ्यांबरोबर घालवलेला वेळ आठवू लागलो. ते एकत्र डबा खाणं, डबा खाऊन झाल्यावर पोटभर एक दुसऱ्याला चिडवणं, डोळ्यात पाणी येईस्तोवर हसणं, शिव्या देत दुसऱ्याला मदत करणं, राकेशचे मुलींबरोबरचे किस्से, मी केलेल्या टिंगलीचा तेवढंच तिखट प्रत्युत्तर देणारी मानसी, कधी जास्तच केलं मी की मारक्या म्हशीसारखी तिची ती नजर, कुठे फिरायला गेलो की तोंडाला फेस येईस्तोवर त्या जागेचं महात्म्य सांगणारा अभी - कुणी लक्ष देत नाहीए हे बघितल्यावर ‘जा मरा’ म्हणायचा, पण “सॉरी” म्हणलं - थोडं “सांग सांग” केलं - की सगळं विसरायचा, ग्रुपमध्ये सगळ्यात शेवटी आलेली गार्गी, आल्या आल्या लगेच सगळ्यांना आपलंसं करणारी, तिचं ते इंग्रजी झाडणं आणि आमच्याकडनं पुणेरी चेष्टा-मस्करीचे धडे घेणं, सगळंच कसं भारी होतं. आयुषला दूषणं देण्यात होणारी आमची चढाओढ, आणि त्याने होणारा हास्यकल्लोळ, मस्त दिवस होते ते.

आठवणींच्या दुनियेत वेळ कधी गेला कळलंच नाही. आम्ही लग्नस्थळी पोहोचलो. सवयीप्रमाणे सगळ्यात शेवटच्या रांगेत जाऊन बसलो. कार्यालय जवळ जवळ रिकामंच होतं. स्टेजवर मानसीच्या नावाची घोषणा करत होते. दोन मिनिटात मानसी शेजारच्या रूममधून बाहेर आली. सुंदर दिसत होती ती खूप. बर्‍याच दिवसांनी तिला बघितलं होतं - तेही साडीत! तिची नजर आमच्या घोळक्यावर पडली. तिच्या चेहऱ्यावर ओळख दिसली. आम्ही सगळ्यांनी हात वर करून आम्ही आलो आहोत ते कळवलं. तिने पण हलकं हसत मान हलवून प्रतिसाद दिला. मानसीचा मेसेज जेव्हा ग्रुपवर वाचला होता तेव्हा विशेष असं काहीच वाटलं नव्हतं मला. पण आता मात्र आनंद होत होता. दुसऱ्याचं भलं झालेलं बघून जो आनंद होतो तो होत होता. मागे झालेल्या अप्रिय गोष्टींच्या पुढे जाऊन आपण मनापासुन कुणाचं तरी भलं इच्छितोय याचं पण मनाला बरं वाटत होतं. त्या कडवट आठवणी अजूनही माझ्या आयुष्याचा भाग होत्या, पण माझ्या आयुष्याच्या कथेत त्यांच्यासाठी तेवढा एकच भाग लिहिला गेला होता.

मानसीला भेटायला आम्ही सगळे स्टेजपाशी आलो. मला नक्की काय बोलावं सुचेना आणि ज्या नेहमीच्या गोष्टी बोलण्यासारख्या असतात त्या आधीच पठ्ठ्यांनी बोलून ठेवल्या होत्या. मानसीने जेव्हा माझ्या मौनाबद्दल मला डिवचलं तेव्हा मात्र राहवलं गेलं नाही मला. नेहमीच साध्या राहणीत पाहिलेल्या मानसीला जेव्हा मी त्या मेकअपच्या थरामध्ये बघितलं तेव्हाच मनात आलेलं - ‘केवढा हा मेकअप? साधीच छान दिसली असती’. म्हणून मी तिच्या मेकअपबद्दल टोला लगावला तिला. तिने कदाचित लग्न होतं म्हणून प्रतिटोला नाही हाणला. पण हसत हसत जाताना “नाही सुधारणार तू” म्हणून गेली (या वाक्याचा एक टीशर्टच बनवून घ्यायला पाहिजे मी). मानसीला भेटून आम्ही परत आमची जागा गाठली. लग्न लागेपर्यंत आमच्या चांगल्या गप्पा रंगल्या. बऱ्याच महिन्यांचा बॅकलॉग क्लियर केला आम्ही.

साधारण बारा वाजले होते. आम्हाला उत्सुकता लागली होती सगळ्यात महत्त्वाच्या घोषणेची - जेवणाच्या घोषणेची. लग्न वेळेवर लागलं आणि त्यानंतर आम्ही जेवणावर ताव मारला. कावरेचं श्रीखंड तर एक नंबर होतं. मनाने आणि पोटाने तृप्त होऊन आम्ही नवदाम्पत्याला आशीर्वाद देण्यास सिद्ध झालो. खरंतर ही खबरदारी सगळ्या इच्छुक वधू-वरांनी घेतली पाहिजे. लग्नातल्या जेवनाकडे एकदम काटेकोर लक्ष द्यायला हवं. कारण तृप्त झालेले लोक त्यांना मनापासून आशीर्वाद देतील आणि त्यांचे पुढचे आयुष्य सुखमय होईल. शेवटी ‘जेवण हैं तो जीवन हैं’ असं उगीच म्हणत नाही लोकं. मानसी आणि कुणाल बरोबर फोटो, सेल्फी काढून झाल्यावर आम्ही आमची भेटवस्तू त्यांना सुपूर्द करून स्टेजवरून खाली आलो.

कालच्या प्रवासाने आणि पोटातल्या श्रीखंडाने आता सगळेच पेंगले होते. सगळे हॉटेलवर माघारी आलो आणि आराम करायचा ठरवला. संध्याकाळी भेटायचं ठरवून सगळे झोपले. संध्याकाळी सहा वाजता उठून सगळे तयार झाले. रंकाळा तलाव बघायला आम्ही बाहेर पडलो. तळ्याभोवती राकेशने आमचे आणि सवयीप्रमाणे हिरवळीचे फोटो काढले. नंतर आम्ही मिसळ खायला गेलो. कोल्हापूरची मिसळ खायला सगळेच उत्सुक होते. पण जेव्हा मिसळ प्लेटमध्ये ब्रेड बघितला, मूडच गेला सगळा. तरी मिसळीचा मान राखत आम्ही पोटभर मिसळ खाल्ली. मिसळ खाऊन झाल्यावर आम्ही परत रंकाळ्याच्या काठी आलो. आणखी थोडावेळ गप्पा मारल्यावर अभीने माघारी हॉटेलवर जाण्याचा विषय काढला. रात्रीचा थंड वारा तळ्याच्या कठड्यावर बसल्याबसल्या छान वाटत होता. माझं तर मन नव्हतं इतक्यात माघारी जाण्याचं. शेवटी अभी आणि राकेश निघाले हॉटेलकडे. मी आणि गार्गीने थोडावेळ तिथंच बसण्याचं ठरवलं.

काही काळ शांततेत गेला. नंतर मी गार्गीला म्हणालो, “मस्त वाटतोय ना थंड वारा चेहर्‍यावर. शांत वाटतंय किती.”

“हं… तुला माहितीए मला कशाची आठवण येतीए?”

“कशाची?”

“आपल्या नाईट शिफ्टस्ची! फक्त कठड्याऐवजी आपण ओएटीच्या पायऱ्यांवर बसायचो.”

“हो… आणि प्रदूषित पाण्याऐवजी रातराणीचा मस्त सुगंध दरवळायचा.”

“हो… आणि आपल्या कधीही न थांबणारा गप्पा.”

“त्या कधीच न थांबणाऱ्या होत्या कारण बोलताना तुला थांबवण्याची कुणाचीच हिंमत नव्हती.”

“ए, मी एवढं पण नव्हते बोलत बरं का!”

“हा सेम डायलॉग मारायचीस तू त्यावेळेस पण.”

“तू काय कमी आहेस का बोलण्यात? तुला पण तेवढंच बोलायला लागतं.”

“हो, पण मी शक्यतो जवळच्या माणसांपाशीच तेवढं बोलतो. पण तू मात्र कुठल्याही अनोळखी माणसाने ‘टीम मध्ये नवीन का?’ विचारलं, तरी मोठ भाषण देतेस.”

“तू मला ती गोष्ट कधीच विसरु देणार नाहीएस ना.”

“नाही, जोपर्यंत माझ्या लक्षात आहे तोपर्यंत तरी नाही.”

मग ओएटीच्या पायऱ्यांवर व्हायच्या तशाच गप्पा रंगल्या आमच्या. खूप दिवसांनी एवढं मनमोकळं बोललो होतो मी कुणाशी तरी. त्या गप्पांच्या ओघात आमच्या दोघांत थोडं फार चालायचं त्या फ्लर्टींगचीही आठवण झाली.

गार्गी सोबत फ्लर्टींग नेहमीच सोपं वाटायचं. कारण तिचं मन साफ होतं. माझ्या कुठल्या बोलण्याचा ती विकृत अर्थ लावेल असं कधीच वाटलं नाही मला. आणि दुसरी गोष्ट म्हणजे तिच्याविषयी माझ्या मनात मैत्री पलीकडे कुठल्या भावनाही नव्हत्या. त्यामुळे कोणाला इम्प्रेस करायचं दडपणही नसायचं. गार्गी एक कॉन्फिडन्ट नव्या युगाची मुलगी होती. तिचं माझ्याबरोबर फ्लर्टींग ही मी त्याच स्पिरिट मधे घेतलं होतं. आमचं कॅज्युअल फ्लर्टिंग कधीकधी मात्र माझ्याही कम्फर्ट लेवलच्या बाहेर जायचं. तिच्या मैत्रीचा खूप आधार होता मला माझ्या काही निराश दिवसांमध्ये. एन्जॉय करायचो मी तिची कंपनी, अगदी आज एवढ्या दिवसानंतर करत होतो तशीच.

गप्पा मारता मारता आता बराच उशीर झाला होता. दोघं परतीच्या वाटेला लागलो. उद्याच्या पन्हाळ्याच्या ट्रेक बद्दल दोघेपण एक्साईटेड होतो. आमच्या मागच्या एकत्र ट्रीपच्या - सिंहगडच्या - आठवणी निघाल्या. बोलता बोलता पंधरा मिनिटांत आम्ही हॉटेल वर पोहोचलो. पहिल्या मजल्यावरच्या आमच्या रूम्स पर्यंत आलो. एकमेकांना “गुड नाईट” म्हणून झालं. तिने तिचा दरवाजा उघडला आणि तेवढ्यात मी तिला आवाज दिला.

“गार्गी!”

“काय रे?”

“उद्या नीट बूट घालून ये, नाहीतर परत पाय मुरगळेल तुझा.” तिची खेचण्यासाठी मी म्हणालो.

“पाय मुरगळला तर आहेस की तू सांभाळायला.” हसत उत्तर देत ती तिच्या रुममध्ये गेली.

“हो ते तर आहेच.” स्वतःशीच हसत मी पुटपुटलो.

झोपण्यासाठी मी डोळे मिटले. मानसीचा लग्नातला हसरा चेहरा डोळ्यासमोर आला. माझ्या आयुष्याच्या कथेचा आज एक अध्याय पूर्ण झाला होता. उद्यापासून कदाचित नवीन अध्याय चालू होईल. गार्गीचं मगाचं वाक्यही डोक्यात घुमत होतं - “तू आहेस की सांभाळायला”. पुढच्या वाटचालीचा जरी एक धूसर अंदाज होता तरी माझ्या या आयुष्याच्या कथेचा शेवट काय याचा अंदाज लावता लावता कधीतरी मी निद्रेच्या कुशीत समावलो.

भाग ९ - गार्गी

Harshal Suryawanshi — Sat, 02 May 2020 05:58:00 +0000

मानसीच्या लग्नाची बातमी ग्रुप वर धडकल्यानंतर सगळ्यांनी तिला काँग्रॅच्युलेशन केलं. मी पण माझे दोन शब्द टाकले. नंतर तिने जेव्हा इन्व्हिटेशन कार्डचा फोटो टाकला तेव्हा परत एकदा काँग्रॅच्युलेशन्स राउंड झाला. मला वाटलं होतं की लग्नाला कोल्हापूरला जाण्याचा सगळ्यांचा काही तरी बेत ठरेल पण तसं काही घडलं नाही. आता पहिल्यासारखा ग्रुप काही ॲक्टिव नव्हता. दोन वर्षात बरच काही बदललं होतं, बरच काही सांगायचं राहून गेलं होतं.

सिंहगडच्या ट्रेक नंतर मला ग्रुपमध्ये ॲड करण्यात आलं - व्हाट्सअप आणि ऑफिस दोन्हीकडे. जेवायला तरी मी अजूनही माझ्या आधीच्या मैत्रिणींबरोबर जात असले तरी ऑफिसमध्ये माझं स्टेटस आता प्रेशर राहिलं नव्हतं. सगळ्यांबरोबर संध्याकाळच्या चहाला जाणं, एकमेकांची थट्टा-मस्करी करत राहणे, गरज पडली तर दुसऱ्याची मदत करण्यासाठी स्वतःचं काम बाजूला ठेवणं आणि सगळ्यात महत्त्वाचं - आयुषला शिव्या देणे हे माझ्या हळूहळू अंगवळणी पडलं होतं.

ग्रुपचा हिस्सा झाल्यापासून ऋषभशीही बोलणं वाढलं होतं. त्या संध्याकाळी त्याच्या खांद्यावर डोकं ठेवून झोपताना मनाच्या पटलावर उमटलेल्या भावनांची एक अस्पष्ट आठवण पुढचा महिनाभर मला सतावत होती. एरवी जे माझ्या मनात असतं तेच ओठांवरही असतं. पण ऋषभच्या बाबतीत मनाचा काही नेम लागत नव्हता. काही दिवस असे असायचे की तो आजूबाजूला असला, माझ्याशी बोलत असला की पूर्ण जगाचा विसर पडायचा. तर कधी कधी तो नुसता एक मित्र म्हणूनच बरा वाटायचा. मुळात ऋषभ माझ्या ‘टाईप’चा नव्हता. पण त्याचे काही पैलू इतके वेगळे आणि रिफ्रेशिंग होते की नकळत त्याच्याबद्दल मी विचार करायला लागायचे. शिवाय कितीही वेळ आम्ही एकमेकांबरोबर घालवला, कितीही व्हाट्सअप वर चॅट केलं तरी ते सगळं ‘प्लटॉनिक’ होतं. ऍटलिस्ट त्याच्याकडं तरी. मुलं जेव्हा एखाद्या मुलीच्या मागे लागतात तेव्हा ते कळतं लगेच त्यांना. पण ऋषभ कडणं कधी मला तसे सिग्नल्स भेटले नाहीत. आणि माझं पण नक्की काय ठरत नव्हतं ऋषभबद्दल. क्रश होतं पण प्रेम? माझं मलाच माहित नव्हतं.

ऋषभशी जशी माझी केमिस्ट्री जुळली होती तशीच त्याची मानसीशीही चांगली केमिस्ट्री होती. मी जेव्हा जॉईन झाले होते तेव्हा पण दोघं बोलायचे पण ते अताइतकं सहज नव्हतं. बोलता-बोलता कधीकधी दोघेही शांत व्हायचे पण माझी जशी मैत्री वाढत गेली तसेच त्याची आणि मानसीची मैत्रीही वाढत गेली. मला कधी कधी वाटायचं की दोघांचं काहीतरी चाललंय की काय. त्यामुळे मी पण ऋषभ विषयीच्या माझ्या भावनांना आवरायचे. उगाच नंतर मनस्ताप होण्यापेक्षा आधीच मनाला आवर घातलेला बरा.

महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात माझी नाईट शिफ्ट असायची. सोबत ऋषभ आणि आयुष होते टीममधनं. आयुषचा आणि ऋषभचा ३६ चा आकडा असल्यामुळे आम्ही दोघं सेपरेट जायचो रात्री जेवायला कॅफेटेरियात. जेवण झालं की थोडा वेळ बाहेरच असलेल्या ओपन एअर थिएटर च्या पायऱ्यांवर बसायचो. बाजूच्या बागेत लावलेल्या रातराणीचा मोहक सुगंध दरवळत असायचा. काम जास्त नसलं की चांगल्या गप्पा रंगायच्या आमच्या तिथे. एकदा असाच विषय निघाला तर मग मी त्याला त्याच्या रिलेशनशिप स्टेटस बद्दल विचारलं. त्याने त्यावरही जोक मारत तो सिंगल असल्याचं सांगितलं. रिलेशनशिप्स या विषयावर आणखी थोडं बोलणं झाल्यावर आम्ही परत ओडिसी कडे परतलो. परतताना मनाला घातलेला आवर सुटू पाहत होता.

हळूहळू मी ऋषभशी फ्लर्ट करू लागले. ‘आय अॅम इंटरेस्टेड इन हिम’ असे सिग्नल्स त्याला देऊ लागले. तोही फ्लर्ट करायचा इन रिटर्न. पण एका लिमिट पर्यंतच. त्याच्या डोक्यात जणू काही फ्लर्टींग ची क्वांटिटी आणि क्वालिटी ठरलेली होती. विषय थोडा जास्तच सिरीयस होतोय असं वाटायला लागलं त्याला की तो चलाखीने विषय बदलायचा. आमची ही जुगलबंदी आवडायची मला. ऋषभ काही एवढाही वेडा नव्हता की मला त्याच्या विषयी काय वाटते याचा त्याला आतापर्यंत अंदाज आलेला नसावा. मलाही त्यामुळे कळलं होतं की ‘ही इज नॉट इंटरेस्टेड इन मी’ ऍटलिस्ट रोमँटिकली तरी. पण मेंदूला जरी या गोष्टी कळल्या तरी मनाला कळायला वेळ लागतो. त्यामुळे अधेमधे आमचं फ्लर्टिंग चालायचंच. पुढचे काही महिने असेच तळ्यात-मळ्यात गेले.

एके दिवशी ऋषभने सगळ्यांना संध्याकाळच्या चहासाठी मेसेज केला. संध्याकाळी तसा सगळाच ग्रुप जायचा चहाला. एक जण उठला की सगळे जॉईन व्हायचे. पण ऋषभने आज ऑफिस च्या चॅटवर विशेष करून सगळ्यांना चहासाठी बोलावलं होतं. चार वाजता आमचा पूर्ण ग्रुप थर्ड फ्लोअर च्या कॅफेटेरियात पोहोचला.

“काय रे, पार्टी देतोस का?” मानसीने आल्या आल्या सवाल केला.

“अरे वा! पार्टी! मित्र असावा तर असा. कारण नसताना पार्टी देणारा.” अभीने पुस्ती जोडली.

“बरं झालं. भूक लागली होती मला खूप. दुपारी थोडं कमीच जेवलो होतो. प्रॉब्लेम सॉल्व्ह! थँक्यू ऋषभ.” राकेश म्हणाला.

“एवढं उत्तेजीत होऊ नका मित्रांनो. खरंतर पार्टी तुम्हा लोकांना द्यावी लागणारे मला. पण तुम्ही एवढा आग्रह केलाच तर मला तो मोडवत नाहीए आता.” ऋषभ म्हणाला.

त्याचं बोलणं ऐकून क्षणभरासाठी सगळे कन्फ्युज झाले.

“काय म्हणतोएस ऋषभ तू? कसली पार्टी द्यायचिए आम्ही तुला?” मी कपाळावरच्या अठ्यांसहित विचारलं.

“आणि तू असा कसा नुसतं आमच्या म्हणण्यावर पार्टीसाठी तयार झालास? काहीतरी गंभीर घडलंय याचा अर्थ.” मानसी ऋषभल उद्देशून म्हणाली.

“गंभीर वगैरे काही नाहीए. काही दिवसांपूर्वी मी दुसर्‍या कंपनीत इंटरव्ह्यू दिला होता जॉबसाठी. मी सहज म्हणून इंटरव्ह्यू देऊन आलो. मला वाटलंही नव्हतं की माझी निवड होईल. पण त्यांचा कालच कॉल आला जॉब ऑफरचा. म्हणलं सगळ्यांना एकत्र बोलवून सांगावं. या महिन्याअखेरीस मला ही कंपनी सोडावी लागणार आहे.” ऋषभ मधेच बोलायचा थांबला.

काँग्रॅच्युलेशन्स, सही, एक नंबर, अभिनंदन, असे शब्द सगळ्यांच्या तोंडून निघाले.

“म्हणून म्हणलं तुम्हा सगळ्यांनाच मला पार्टी द्यावी लागणारे - फेअरवेल पार्टी.”

“लेका एवढ्या चांगल्या पोस्टवर एवढं इन्क्रिमेंट मिळाल्यानंतर पण तू आमच्याकडं पार्टी मागतोएस? मानसी बरोबरच बोलली असा कसा तू चाय पार्टी द्यायला तयार झालास. एवढ्यावर नाही भागणार मित्रा. जंगी पार्टी पाहिजे तुझ्याकडून.” राकेश म्हणाला.

“हो म्हणजे ही चाय पार्टी देतोय तर राहू दे आता, पण नंतर मस्त सेलिब्रेट करू आपण. आणि फेअरवेल पार्टी पण असेलच.” अभी म्हणाला.

“चला एकदाचा सुटलास तू आयुषच्या तावडीतून.” मानसी म्हणाली.

“सगळ्यात जास्त त्याचाच आनंद आहे.” ऋषभ हसत म्हणाला.

पुढचा अर्धा तास ऋषभ त्याच्या नवीन जॉब विषयीच्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं देत होता. सगळे शब्द माझ्या कानांवर पडत होते पण त्यांना समजण्याचा मनस्थितीत नव्हते मी. असं म्हणतात की जेव्हा एखादी गोष्ट तुमच्याकडे नसते तेव्हा आपल्याला त्याची खरी किंमत कळते. ऋषभ जाणार या गोष्टीने मी फार बेचैन झाले. आतापर्यंत त्याच्याविषयी मी माझे मन बनवले होते. त्याला माझ्यात इंटरेस्ट नाही हे जानवल्यापासून मी पण हळूहळू सावरलं होतं स्वतःला. माझं स्वतःचं मत त्याच्याविषयी कधीच स्पष्ट नव्हतं त्यामुळे ते थोडं सोपंही झालं. पण तो जाणार या विचाराने त्याच्याविषयीच्या सुप्त भावना परत उफाळून आल्या.

ऋषभची फेअरवेल पार्टी आम्ही तो जायच्या एक आठवडा आधीच केली. शेवटचा आठवडा आमच्या दोघांचाही नाईट शिफ्टचा होता त्यामुळे ऑफिसमध्ये सगळे एकत्र असण्याची तीच वेळ होती. खूप गप्पा विनोद झाले त्या दिवशी. नंतर गाडी थोडी ‘हार्ट टू हार्ट’ मनोगतांकडे वळाली. जसजसा एक एक जण बोलू लागला तसतसं सगळ्यांना जाणवू लागलं की ग्रुप कुठून कुठपर्यंत कसा आला होता. इट वॉज अॅन एंड ऑफ अॅन इरा. पुढे भेटू, बोलू, या वायद्यानबरोबर सगळे घरी रवाना झाले. मनात सगळ्यांना माहिती होतं की वेळेच्या प्रवाहात ही नाती नंतर मागे पडणार होती.

ऋषभबरोबर शेवटचा आठवडा मात्र मस्त गेला. सोडून जाणार म्हणून त्याला कामाचा ताण नव्हता. मलाही काही अर्जंट काम नव्हतं. त्यामुळे OAT च्या पायर्‍यांवर चांगल्या गप्पा रंगायच्या आमच्या. त्यावेळेस येणाऱ्या काही दिवसात तो जाणार याचा विसर पडायचा. फक्त वर्तमानात जगायचे मी. शेवटच्या दिवशी कॅबच्या वेळेच्या एक तासभर आधी ऋषभ माझ्या क्युबिकल मध्ये माझ्या शेजारी येऊन बसला.

“किती काम करणार गार्गी तू? बास कर आता.” ऋषभ खोडकरपणे म्हणाला.

“काय काम केलंय मी या आठवड्यात? तुझं काय तू तर कंपनी सोडून चाललाएस. तुझ्यामुळे मी पण माझं काम बाजूला ठेवलंय.”

“हं. त्यामुळेच तू माझी बेस्टस्ट फ्रेंड आहेस.”

“पण तू इकडे कसा आलास? आयुष नाहीयए वाटतं जाग्यावर?”

“अरे आयुषला कोण भीक घालतंय? आणि मी तर नाहीच नाही.” मागे वळून आयुष आहे का ते बघत ऋषभ उत्तरला.

“हो बघितलंय मी ते बऱ्याच वेळा.”

“बोर होत होतं नुसतं बसून तिकडे. म्हणलं शेवटच्या काही गप्पा माराव्यात तुझ्याशी.”

“कंपनी सोडून चाललाएस, जग नाही. आणि आत्ताच तर गप्पा मारून वर आलो होतो आपण.”

“हो पण आज गप्पांमध्ये मजा नाही आली एवढी. आणि तू केव्हापासून बोलण्याचा चान्स सोडू लागलीस?”

“ए… मी एवढं पण नाही बोलत बरं का!”

“हो का? तुला आपली पहिली भेट आठवते? तुला मी टीममधे नवीन जॉईन झालीस का म्हणून विचारलं होतं आणि तू पूर्ण हिस्टरी-जॉग्रफी सांगितली होतीस.”

“हो आठवतंय ना. पण मुद्द्याचच बोलले होते तेव्हा मी. ऑफिसमध्ये तू एकटाच काम करत होतास. मला वाटलं होतं एकदम सिन्सिअर मुलगा आहे.”

“वाटलं होतं म्हणजे काय? सिन्सियरच आहे मी. दिलेलं काम अगदी शेवटच्या क्षणी एकदम सिन्सिअरली करतो मी.”

पुढचे पंधरा मिनिटे आम्ही आमच्या सुरुवातीच्या दिवसांची उजळणी करत होतो. सिंहगडच्या ट्रिपचा विषय निघाला आणि बस मधली ती आठवण ताजी झाली. थोड्यावेळात ऋषभ जाणार याची प्रकर्षाने जाणीव झाली. मला पुढे काही बोलवेना. कंठ दाटून आला होता. डोळ्यांच्या कडा ओल्या व्हायला लागल्या होत्या. माझा तो अवतार बघून ऋषभ ही शांत झाला. मी ऋषभ कडे बघून हसायचा प्रयत्न केला पण तो साफ फसला. मला बघून ऋषभ समजावणीच्या स्वरात म्हणाला -

“अगं एवढं टेन्शन का घेतेस? तूच म्हणालीस ना की कंपनी सोडून चाललोए जग नाही म्हणून. यानंतर पण भेटत राहूच की आपण.”

“हो माहितीए मला. पण तू माझा सगळ्यात चांगला मित्र होता इथे.” आणखी काहीतरी बोलायचं होतं मला पण पुढे काही बोलवेना.

“हो आणि पुढे पण चांगलाच मित्र राहील. बाकीचे आहेतच की इथे. काय माहिती माझ्या जागी जो कोणी येईल त्याच्याशी किंवा तिच्याशी चांगली मैत्री होईल तुझी. कदाचित माझ्या पेक्षाही जास्त चांगली.”

मी शांतच आहे हे बघून ऋषभ पुढे बोलला. “मला पण तुझ्याएवढंच वाईट वाटतंय सगळ्यांना सोडून जाताना, तुला सोडून जाताना. मन तर माझंही नाहीए. पण या गोष्टी होतच राहतात. सगळंच आपल्याला आवडतं म्हणून अगदी तसंच्या तसं राहत नाही. उद्या तू हा प्रोजेक्ट सोडून जाशील कदाचित. भेटणं - निरोप घेणं, हे चालूच राहणारे आणि त्याने येणारे आनंद - दुःख हे पण चालूच राहणार आहे. जुन्या गोष्टींना घट्ट पकडून ठेवलं तर नवीन अनुभव येणार कुठून? तू असा विचार कर, यामुळे आणखी एका नवीन व्यक्तीशी मैत्री होईल तुझी. आणि आपले जुने मित्र आहेतच की. कदाचित मी गेल्यावर आयुष तुझा नेक्स्ट बेस्ट फ्रेंड होईल. यू नेवर नो.” त्याच्या त्या वाक्यावर डोळ्यातनं आसवाचे दोन थेंब पडले, पण ओठांवरही हसू आलं. त्याला एक चापट लगावली मी.

शिफ्ट संपवून आम्ही आमच्या कॅबमध्ये बसलो. आमच्या रूटवर आज आम्ही दोघेच होतो. माझं घर अवघ्या दहा मिनिटांमध्ये येणार होतं. कॅब माझ्या घराच्या गल्लीत शिरली. ऋषभकडे बघत मी म्हणाले -

“आठवण राहू द्या आमची, ऋषभ सर.”

माझा हात हलकेच दाबत तो म्हणाला, “माझ्या सगळ्यात फेवरेट स्टुडन्टला कसा विसरु शकेल मी?”

कॅब थांबली. मी गाडीतून खाली उतरले.

“गुड नाईट गार्गी.” ऋषभ म्हणाला.

“गुड नाईट अँड गुड बाय.” मी म्हणाले.

ड्रायव्हरने एक्सिलेटरवर पाय ठेवताच गाडी पुढे निघून गेली, मला अंधारात सोडत, एकटंच.

भाग ८ - मानसी

Harshal Suryawanshi — Fri, 01 May 2020 06:51:00 +0000

आरशासमोर बसलेली मी माझ्या प्रतिबिंबाकडे बघत होते. स्वतःकडे बघून हलकेच हसत होती. अंघोळ केल्यावर सुद्धा चेहऱ्यावरची हळदीची सुवर्णछटा अजून काही पूर्ण गेली नव्हती. उद्या येणाऱ्या सुखमय क्षणांची आजच्या हळदी समारंभात पाऊलखुणा दिसल्या होत्या. लग्नघर असल्यामुळे घरात काही ना काही गडबड चालूच होती. पाहुण्यांची कार्यक्रमाची तयारी, नातेवाईकांचे सल्ले, माझे मेकअप-कपडे, फोटोग्राफरच्या सूचना असं सगळा सकाळपासून कल्लोळ माजला होता. पण तरी सगळं कसं जुळून येऊन व्यवस्थित पार पडत होतं काय माहित. तसंही मला या गोष्टींची जास्त तसदी घ्यायची नव्हती. मला फक्त उद्याची वाट बघायची होती - लग्न समारंभाची - त्याच्याबरोबरच्या आयुष्याची.

आपल्याकडे जशी बहुतेक लग्न ठरतात - तसंच माझंही ठरलं होतं - ‘अॅरेंज्ड मॅरेज’. काम करता करता तीन वर्षे होऊन गेली होती. कामात मी सेटल झाले होते. घरच्यांनी माझ्याकडे लग्नाचा विषय काढला आणि मी माझी मंजुरी दिली. आयुष्यात जे काही मिळवायचं होतं ते ते मी बऱ्यापैकी मिळवलं होतं. मुळात माझ्या आयुष्याकडून अपेक्षा साध्याच होत्या. माझ्या आई-वडिलांना माझा अभिमान वाटावा असं करणं, मी जे काही काम करेल त्यात प्रावीण्य मिळवणं, आणि ज्याच्याबरोबर भविष्याची स्वप्न रंगवू शकेल असा जोडीदार निवडणं.

साधारण एका वर्षात ती शेवटची अपेक्षाही पूर्णत्वास आली. माझी आणि कुणालची भेट झाली. माझ्या बाबांच्या एका मित्राचे ते चिरंजीव. फोटो पाहून झाल्यावर आणि पत्रिका जुळल्यानंतर भेटायचं ठरलं. एकेदिवशी मुलाकडची मंडळी आली आमच्याकडे मला बघायला आले. आधी अशा बैठकांचं जाम टेन्शन यायचं. बोलायचं काय, करायचं काय, नीट काही माहिती नव्हतं. आई तर कधी सूचना देताना थकत नसे. पण थिअरी कितीही रटली तरी प्रॅक्टिकल मध्ये तारांबळ उडतेच. त्यात प्रत्येक बारीकसारीक गोष्टींकडे सगळ्यांचं लक्ष, प्रत्येक कृतीचं दोन्ही बाजूंनी विश्लेषण ते वेगळंच. त्यामुळे भांबावून जायचे मी, पण आता एक वर्ष असे कार्यक्रम करून ती भीती गेली होती. आणि भीती गेल्यामुळे आपोआपच सगळ्या गोष्टी व्यवस्थित होत होत्या.

तर कुणाल, त्याचे आई-बाबा आणि बहिण मला बघायला आले होते. प्रथेचे चहा पोहे आणि प्रश्न झाल्यानंतर आम्हा दोघांना एकांतात बोलण्यासाठी आतल्या खोलीत पाठवलं गेलं. आता पहिल्या भेटीत, बाकीचे नातेवाईक समोर नसले तरी, एकांतात काय बोलणार दोन अनोळखी लोकं? एकमेकांच्या अपेक्षा-आकांक्षा, शौक-सवयी याबद्दल विचारणा झाली आणि आणखी एक-दोन जुजबी प्रश्नांनंतर शांतता पसरली. दोघांचाही ‘कोटा’ संपला होता.शेवटी रूममधून निघायच्या आधी कुणाल म्हणाला, “हे बघ मानसी, असं एक-दोन भेटीत मला स्पष्ट काही सांगता येणार नाही. आय मीन आय लाईक यू, पण तुझ्याबरोबर आणखी थोडावेळ स्पेंड केल्याशिवाय, तुला आणखी थोडं जाणून घेतल्याशिवाय, मला कुठलाच निर्णय घेता येणार नाही. तुझं काय मत आहे याबद्दल?”

खरंतर मला पण ही धाकधूक होतीच. पण मी ती मनाच्या एका कोपर्यात डांबून ठेवली होती. दोन-तीन भेटीत, नातेवाईकांच्या माहितीवर, आपल्याला कमीत कमी मुलाची बेसिक आयडिया तर येईल. आणि मग भेटीदरम्यान आणखी थोडा अंदाज येईलच. पण तेवढ्यावर स्वभावाचा खराअंदाज येईल का याबद्दल शंका होतीच. कधी असंही वाटायचं की दोनदा भेटलं काय आणि दहा वेळा भेटलं काय माणसाच्या स्वभावाचा अंदाज लावणं कठीण. शेवटी या प्रश्नाचं उत्तर ‘नशिबाच्या खेळ’ ठरवून मी याबद्दल विचार करणं सोडून दिलं. पण तोच प्रश्न कुणालकडून ऐकून मला एकदम हलकं वाटलं. त्याच्या मताशी मी सहमती दाखवली आणि आम्ही आमचा निर्णय आमच्या आई वडिलांना कळवला. माझ्या आईवडिलांसाठी हे थोडं अनपेक्षितच होतं. त्यांच्या ‘चवीत’ बसणारा नव्हतं. पण माझं म्हणणं समजून, माझ्या मताचा विचार करत आणि आदर राखत त्यांनी मंजुरी दिली.

पुढचा महिना म्हणजे मनाला आवरण्याची कसरत होती. भावनांच्या रेशीमधाग्यावर चालणाऱ्या मनाचा तोल संभाळायचा होता. आम्ही चार-पाच वेळा भेटलो बाहेर ‘डेट’वर. पहिल्या एक-दोन भेटी म्हणजे अगदी नाटकाच्या प्रयोगासारख्या होत्या - ‘रिहर्स्ड’. ठरवून आलेले मुद्दे संपले की पुढे बोलणं कठीण व्हायचं. पण एकदा ते सुरुवातीचं अडखळलेपन गेल्यानंतर मात्र एक दुसऱ्यांच्या खऱ्या स्वभावाची थोडीफार ओळख होऊ लागली. आधी कुणी गर्लफ्रेंड-बॉयफ्रेंड होता का इथपासून मला स्कुटी सुद्धा चालवता येत नाही इथपर्यंत सगळ्या गोष्टींवर आम्ही मनमोकळे बोललो.

दोघांनीही घरी पसंती सांगितल्यावर पुढचं काम घरच्यांनी त्यांच्याकडे घेतलं. मुहूर्त, कार्यालयाचं बुकिंग वगैरे पारंपरिक जबाबदाऱ्या त्यांनी त्यांच्याकडे घेतल्या. आम्हा दोघांकडे नवीन प्रथांचं डिपार्टमेंट दिलं गेलं होतं. प्री-वेडिंग फोटोशूट, मित्र-मैत्रिणींची राहण्याची व्यवस्था, डिजिटल आमंत्रनं, अगदी हनिमून डेस्टिनेशन सुद्धा. प्री-वेडिंग फोटोशूट सारखे खर्चिक सोहळे माझ्या तत्त्वात बसणारे नव्हते. कुणालचं म्हणणं होतं की एकदाच होणाऱ्या लग्नात हौस करणं काही चुकीचं नाहीए. मला त्याचं म्हणणं पटलं ही पण माझं त्याविषयीचे मत आणि भावना त्याला सांगितल्यावर आम्ही तो कार्यक्रम रद्द केला.

बघता बघता लग्नाआधीचे ते गुलाबी दिवस सरले. उद्या दुपारी मी आणि कुणाल लग्नाच्या रेशीमगाठीत कायमचे बांधले जाणार होतो. उद्याचा दिवस उजाडण्यासाठी आजची रात्र मात्र सरायला हवी होती. पण हृदयाच्या गतिमान ठोक्यांमुळे आजूबाजूचं सर्व काही संथ भासत होतं, अगदी ही रात्र सुद्धा. शेवटी आरशासमोरनं उठून मी झोपायला निघाले. हृदयाचे ठोके नियमित करण्याचा तोच एक उपाय होता.

पहाटेच उठल्यानंतर सगळ्यांची धावपळ सुरू झाली होती. आपापल्या नेमून दिलेल्या कामाला सगळेच लागले होते. बाबा सगळ्यांना सूचना देत होते. फोनवर फोन चालू होते त्यांचे. आई मधे मधे त्यांच्याकडून राहिलेल्या गोष्टींची त्यांना आठवण करून देत होती. या सगळ्या धांदलीत मी मात्र अनपेक्षितरीत्या शांत होते. सगळ्यांचं आवरून झाल्यावर आम्ही लग्नस्थळी पोहोचलो. सकाळचे नऊ वाजले होते. आम्ही सगळे तडक वधू कक्ष गाठला. थोड्याच वेळात मला पूजेसाठी तयार व्हायचे होते. साडी मेकअप वगैरे सगळं व्यवस्थित झाल्यावर, भटजींनी बोलल्यावर, मी स्टेजवर आले. लग्नाचा मुहूर्त १२:२२ चा असल्यामुळे या वेळेस बहुतेक खुर्च्या रिकाम्या होत्या. काही नातेवाईक, इकडे-तिकडे पळणारी बच्चेकंपनी, आणि मंगल कार्यालयाचे लोक सोडले तर फारसं कुणी नव्हतं.

सगळ्यात शेवटच्या खुर्च्यांवर चार जणांचा घोळका बसला होता. आली होती कंपनी म्हणजे शेवटी. मी त्यांच्याकडे बघते आहे हे बघून सगळ्यांनी हात वर केले - अगदी हजेरी लावल्यासारखी. भटजींसमोर मला काही मात्र तसं करता आलं नाही. मी नुसतं मानेने त्यांना प्रतिसाद दिला. पूजा संपल्यावर मी जाण्यासाठी उठले. तोपर्यंत आमचा ग्रुप स्टेजपाशी आला.

“अरे कधी आलात तुम्ही सगळे?”

“सकाळीच आलोय. आलो, हॉटेलवर जाऊन फ्रेश झालो आणि मग डायरेक्ट इथे” अभी बोलला.

“छान! बर झालं सगळे आलात. ग्रुपवर कुणी नीट रिप्लाय केला नाही येताय म्हणून. मला वाटलं बहुतेक नसेल जमत यायला यांना पुण्यावरून इथं, तेही वीकडेला.”

“सरप्राइज देणार होतो आम्ही सगळे तुला.” राकेश म्हणाला.“माहितीये तुमचं सरप्राइज. स्वतःला सुद्धा दोन दिवस आधी माहीत नसेल की आपल्याला जायचंय का नाही.”

“बरोबर ओळखलस मानसी तू. अभीने सगळं अरेंज केलं दोन दिवसात, गाडी, हॉटेल वगैरे. मग एक एक करत सगळे तयार झाले.” गार्गी म्हणाली.

“अभी ग्रेटच आहे प्लानिंग मधे. थँक्यू अभी. पण आधीच सगळ्यांनी ठरवलं असतं तर हॉटेलचं मी अरेंज केलं असतं.”

“आम्ही सगळे आलोय ते महत्त्वाचं. तुझ्या लग्नाच्या निमित्ताने आम्हाला पण सगळ्यांना एकत्र यायला कारण भेटलं.” गार्गी म्हणाली. “बाय द वे खूप सुंदर दिसतीएस तू.” तीने पुस्ती जोडली.

“का रे तू एवढा गप्प का? पहिल्यांदा तुला ग्रुप मधे एवढं शांत बघितलंय मी.” ऋषभ कडे बघत मी त्याला विचारले.

“खरंतर मी पण बोलणार होतो काही तरी पण नंतर विचार सोडून दिला.”

“का रे बाबा? बोलण्याआधी एवढा विचार कधी पासून करायला लागलास तू?”

“तुझं लग्न आहे ना म्हणलं लग्नादिवशी तरी थोडं आवरावं स्वतःला.”

“बरं राहू दे मग!” पण बोलणार नाही तो ऋषभ कसला.

“मला फक्त एकच विचारायचं होतं.”

“काय?”

“मेकअपचं मटेरियल होलसेलमधे घेतलं होतं का? किती थर चढवलाय चेहऱ्यावर!” ऋषभचं बोलणं ऐकून सगळ्यांना हसू फुटलं.

गार्गीने मात्र त्याला कोपरखळी दिली.

हा कधीच सुधरणार नव्हता. खरंतर मला पण तो मेकअप खूपच जास्त वाटत होता. पण माझ्या मेकअपचे निर्णय माझ्यापेक्षा माझी आई आणि त्या ब्युटी पार्लरवालीच्या हातात जास्त होते.

मला पुढच्या सोहळ्यांसाठी तयार व्हायचं होतं. सगळ्यांचा निरोप घेऊन मी परत वधू कक्षात आले. सगळ्यांना इथे आलेलं पाहून आनंद झाला होता. माझ्या आयुष्याचा एक छोटा पण खूप मोलाचा भाग म्हणजे आमचा तो ग्रुप होता. त्यातही ऋषभ आल्याने बरं वाटलं होतं. तो लग्नाला येईल का नाही याबद्दल थोडी शंकाच होती. साधारण दोन वर्षांपूर्वी जे काही घडलं त्याबद्दल मनात आजही कुठेतरी सल होती. तो इथं आल्यानं मनातली एक पुसटशी शंका नाहीशी झाली होती. आमची मैत्री जरी अगदी पहिल्यासारखी निखळ होती तरी कधी कधी वाटायचं की हे सगळे एक नाटक तर नाहीये ना. पण मग नंतर स्वतःला समजवायचे की ऋषभ चा अभिनय एवढा पण चांगला नाहीए. भूतकाळातल्या बऱ्या-वाईट आठवणींचं ते गाठोडं बाजुला ठेऊन मी भविष्याच्या तयारीला लागले.

पाटावर उभी असलेली मी मान वर करून अंतरपाटाच्या पलीकडचा कुणाल दिसतोय का ते बघण्यासाठी एकदा माझी नजर वर केली. पण दोन्हीकडून अंतरपट चांगलाच वर धरला गेला होता. फार सिरीयसली घेत होते लोकं त्यांचं काम. मंगलाष्टकांच्या प्रत्येक कडव्यागणिक अक्षतांचा वर्षाव होत होता. शेवटचं शुभमंगल सावधान ऐकलं आणि सगळीकडे ढोल ताशांचा आवाज घुमू लागला. आंतरपाट बाजूला झाला. दोघांनी एकाच वेळी एकमेकांकडे बघितलं आणि दोघांनाही त्याचं हसू आलं. एकमेकांना वरमला घालून झाल्या. दोघेही आमच्या आनंदात आता एकरूप झालो होतो. लग्नविधी आधी पाटावर चढलेली मानसी आता पाटावरून उतरताना एका नव्या जीवनात पाऊल टाकत होती.

भाग ७ - गार्गी

Harshal Suryawanshi — Sat, 18 Apr 2020 10:27:00 +0000

असह्य वेदना मला दुसरं काही सुचू देत नव्हत्या. पण तरीही कसंतरी सगळ्यांसमोर मी माझा ‘ब्रेव्ह फेस’ प्रेझेंट केला. माझ्यामुळे उगाच सगळ्यांचा मूड-ऑफ व्हायला नको म्हणून मी त्यांना राहिलेला गड फिरून येण्याचा आग्रह केला. पण मला कुणी सिरीयसलीच घेईना. सगळे माघारी जाण्याचं बोलू लागले. पण मी त्या जीप स्टॅन्ड पर्यंत कसं जाणार हा मोठा प्रश्न होता आणि हे कुणाच्या ध्यानीही येईना.मला नीट उभंही राहता येत नव्हतं, जीप स्टॅन्ड तर दूरच राहिलं. शेवटी ऋषभने सगळ्यांना समजावलं तेव्हा कुठे बाकी सगळे पुढे जाण्यासाठी राजी झाले. ऋषभ मला कंपनी देण्यासाठी माझ्याबरोबर थांबला.

“थँक यू माझ्याबरोबर इथे थांबण्यासाठी.”

“अरे थँक यू कशाला? हे तर माझं कर्तव्यच आहे ना.” ऋषभ मिश्किल हसत म्हणाला.

“थँक यू यार. तू चांगला फ्रेंड आहेस.”

“अरे फ्रेंड्चं सोड, मी तुझा ‘कूल सर’ आहे ना… म्हणून कर्तव्य. फ्रेंडशिप तर कुणीही निभावतं.”

“हो का? थँक यू मग सर.”

“काय ग, असा कसा तुला एवढा मोठा खड्डा दिसला नाही?” त्या छोट्याश्या खळग्याकडे इशारा करत ऋषभने विचारलं.

“तो खड्डा एक तर छोटा आहे, आणि दुसरं म्हणजे आपण काही सारखं खाली बघून चालत नाही. त्यामुळे नाही दिसला तो खड्डा आणि पडला पाय त्यात.”

“ह्म्म्म… खूपच दुखतंय का? चालता येईल तुला सगळे आल्यानंतर?”

“सिरियसली माहित नाही. स्प्रे मारल्यावर सगळं बधीर झालंय. आता पायावर वजन द्यायची पण भीती वाटतीए.”

“डोन्ट वरी. उचलून घेऊन जाऊ तुला स्टॅन्ड पर्यंत. जिमला जाण्याचा काहीतरी उपयोग होईल.”

“मला पायी यायचंय खाली. मी कधीच ट्रेकिंग केलं नाहीए. म्हणलं सगळ्यांबरोबर असं एडवेंचर करायला मजा येईल. आय होप सगळे येईपर्यंत आय अॅम एबल टू वॉक.”

“अगं कशाला एवढं टेन्शन घेतेएस. ट्रेकला परत येता येईल. आधी स्वतःला सांभाळ.”

“माझ्या एकटीचा प्रश्न असता तर एवढं काही वाटलं नसतं. तू म्हणल्याप्रमाणे परत येता येईल. पण ‘फॉर दोज हू वेर लुकिंग फॉरवर्ड फॉर दिस’ त्यांचं वाईट वाटतंय.”

“अरे ती लोकं पन्नास वेळा असं इकडे तिकडे भटकत असतात. तू नको टेन्शन घेऊस त्यांचं.”

“बरं. बघू. इफ आय स्टील कान्ट वॉक व्हेन दे रिटर्न, तर मग आपण जीपने जाऊ…नाहीतर चालत.”

“ओके. तू म्हणशील तसं करू.”

पुढचा पाऊण तास आम्ही बरंच काही बोलूनही काहीच बोललो नसल्यासारखा गेला. बरेच जोक्स मारले गेले आणि त्यावर बरंच हसणंही झालं. टीममधल्या सगळ्यांच्या नकला आणि स्वभावविशेष मला कळाले. याआधी कधी ऋषभला असं मनमोकळं बोलताना पाहिलं नव्हतं मी. मला नेहमी थोडा अलिप्तच वाटायचा तो. असं नाही की तो जास्त बोलायचा नाही पण तो फार प्रॅक्टिकल बोलायचा, एकदम विषयाला धरून. आज मात्र त्याची वेगळीच बाजू पाहायला मिळत होती, फालतू बडबड करणारा, अशक्य अशा सिच्युएशन्स इमॅजिन करायला सांगून त्यावर विचित्र प्रश्न विचारणारा, दुसऱ्यांची (जास्त करून माझीच) उडवणारा आणि मी त्याच्यावर काही जोक मारला तर माझ्याएवढाच हसणारा.

मी मारलेल्या एका डायलॉग वर आम्ही हसत असतानाच आमचा ग्रुप परत आला. सगळ्यांनी कार्यक्रम थोडं लवकरच उरकला असावा माझ्यामुळे. पण अॅटलिस्ट ते फिरून आले त्यामुळे एवढं गिल्टी वाटत नव्हतं मला. आता मात्र खरी परीक्षेची घडी आली होती. मनातल्या मनात मी आशा करत होते की मी चालू शकेल. मी उठून पहिलं पाऊल टाकलं आणि खूष झाले. मला वाटलं होतं त्यापेक्षा बरंच कमी दुखत होतं. ऋषभने सपोर्टसाठी माझा हात धरला होता. तसं मला एकटीला चालता आलं असतं पण मला उगाचच रिस्क ही घ्यायची नव्हती. आणि ऋषभचा हात हातात असण्याने काही वाईटही वाटत नव्हतंच!

“गार्गी, बसून बसून बोर झाली असशील ना तू?” मानसीने मला विचारलं.

“नाही. बोर नाही झाले. ऋषभ होता सोबत सो चांगली एंटरटेनमेंट झाली.”

“अरेरे! मग तर आणखीच बोर झाली असशील तू त्याचे PJ ऐकून ऐकून.” मानसीच्या वाक्यावर ग्रुपमध्ये हशा पिकला.

“अरे PJ का असेना, महत्त्वाचं काय आहे, माणूस एंटरटेन झाला पाहिजे. अँड यू वेर थरोली एन्टरटेन्ड, हो का नाही गार्गी?”

“येस आय टोटली ऍग्री. बिलकुल बोर झालं नाही मला.”

“ते सगळं ठीक आहे. पण काय रे ऋष्या? थरोली एन्टरटेन्ड? एवढं खतरनाक इंग्लिश? तेही तासाभरात?” राकेशने ऋषभची खेचण्यासाठी विचारलं.

“गार्गी मॅडमचा प्रभाव आहे!” ऋषभने ओशाळत माझ्याकडे बघितलं, “ती एवढ्या उच्च प्रतीचं इंग्लिश बोलते की आमच्यासारख्यांची पण सुधारते थोडी. संगतीचा असर. दुसरं काय?”

हे ऐकून मी थोडी सर्प्राईज्ड झाले. राकेशचा टोला ऋषभने माझ्याकडे वळवला होता. मला वाटलं नव्हतं तो असं करेल. मी थोडं तावातच बोलले, “मी लहानपणापासूनच तसं बोलते. पूर्ण शिक्षण इंग्लिश मीडियम मधे झाल्यानंतर ते थोडं सहाजिकच आहे. कधी कधी नाही सुचत एखादा मराठी शब्द पटकन तर मी वापरते इंग्लिश त्याच्या जागी. त्यामुळे कुणाला काही प्रॉब्लेम होण्यासारखं नाहीए आणि असला तरी मला काही फरक पडत नाही.”

मला माहित होतं ऋषभ माझी उडवतोय. मी पण जेव्हा बोलायला सुरुवात केली तेव्हा एवढं फोर्सफुली बोलायचं नव्हतं मला. पण बोलता बोलता मी कधी सिरीयस झाले कळलंच नाही. माझ्या बोलन्यानंतर ग्रुपमधे अवघड शांतता पसरली.

“अगं तू या दोन गाढवांच्या बोलण्याकडे एवढं लक्ष देऊ नकोस. उगाच काहीतरी बोलत बसतात.” मानसी परिस्थिती सावरत म्हणाली.

“मी तर फक्त ऋषभची खेचत होतो. यालाच अक्कल नाहीए कधी कुणाशी काय बोलावं याची.” राकेश ऋषभला खोटं दटावत म्हणाला.

मलाही आता माझ्या बोलण्याचं थोडं वाईट वाटत होतं.

मग ऋषभ म्हणाला, “अगं मी तर असंच चिडवत होतो तुला. आतापर्यंत तुला एवढं तर नक्कीच कळलं असावं की माझ्या बोलण्याला कधीच सिरीयसली घ्यायचं नसतं. मानसीला बघ चांगला अनुभव आहे.”

“सॉरी गाईज! मला पण ऍक्च्युली एवढं हार्षली बोलायचं नव्हतं, पण तुमच्या लेव्हलची टिंगल-टवाळी अजून मला नीट जमत नाही.”

“शिकवू आम्ही तुला. तू टेन्शन नको घेऊस. माझा तर ‘एरिया ऑफ एक्सपर्टीज’ आहे तो.” ऋषभ म्हणाला.

“हे मात्र एकदम खरंय” मानसी म्हणाली.

यावर सगळेच हसले. काही क्षणांपूर्वीची टेन्स सिच्युएशन त्यामुळे निवळली.

गड उतरायची पायवाट आता जवळ आली होती. मी सगळ्यांना आग्रह केला की पायीच गड उतरायचा. मला आता बऱ्यापैकी चालता येत होतं. पण बाकीच्यांच्या चेहऱ्यावरून त्यांना जास्त कॉन्फिडन्स नव्हता माझ्या चालण्यात हे कळत होतं. बरंच हो-नाही झाल्यानंतर शेवटी सगळे गड पायी उतरायला तयार झाले. मला वाटलं त्यापेक्षा गड उतरणं बरंच अवघड होतं. ज्यांना नीट चालता होतं त्यांचे पाय पण कधीकधी घसरत होते. त्यांना पाहून ‘तेरा क्या होगा कालिया’ असा प्रश्न मला पडला. पण ऋषभ होता मदतीला. आम्ही दोघं सगळ्यांच्या मागून येत होतो. ऋषभ दोन पावलं माझ्या पुढे चालत होता. मला उतरणं अवघड वाटलं की तो खालून हात पुढे करायचा. मग त्याचा हात पकडून मी खाली उतरायचे. सुरुवातीला माझ्याबद्दल चिंतेत असणारे बाकीचे आता काहीसे निश्चिंत झाले होते. त्यामुळे थोड्याच वेळात प्रत्येक जण आपापल्या गतीने गड उतरत होता. कुणी जास्तच पुढे गेलं की बाकीचे येईपर्यंत ते एके ठिकाणी थांबायचे. मग सगळेच तिकडे पोचले की परत खाली प्रस्थान चालू. एवढ्या वेळ गप्पा मारणारे सगळे गड उतरताना मात्र बऱ्यापैकी शांत झाले होते. सांजवेळ झाली नसली तरी ऊन केव्हाच उतरणीला लागलं होतं. सकाळपासूनची चंचलता आता स्थिरावली होती. वाऱ्याची एखादी झुळूक सोडली तर आजूबाजूची हवा ही स्तब्धच होती. मला तर उन्हाळ्याची सुट्टी संपल्यावर मामाच्या गावाहून परतन्यासारखं वाटत होतं. महिनाभर मजेत गेलेल्या दिवसांचा त्या दिवशी अंत होणार असतो. सगळे मावस भाऊ-बहीण, मित्र-मैत्रिणी निरोपासाठी आलेले असतात. आपल्या माणसांना सोडून जाताना मनी जाणवणारा जडपणा मला आताही जाणवत होता. पण या दडपणाचं कारण मात्र नक्की सांगता येत नव्हतं. आपण नक्की कशाला सोडून जात आहोत हे उमगत नव्हतं. हा गड, या गडावरच्या आजच्या आठवणी, सोबत असणारी ही माणसं, हे सगळे उद्यापण असणारच आहेत. मग ही मनात पोकळी कशासाठी?

साधारण तासाभरात आम्ही पायथा गाठला. मला तर स्वतःचा खूप अभिमान वाटत होता. आयुष्यातला पहिला ट्रेकिंगचा अनुभव संस्मरणीय झाला होता. माझ्या चेहऱ्यावर तो आनंद स्पष्ट दिसत असावा.

“का ग, एवढा का चेहरा खुललाय तुझा? काय विचार करतीएस?” ऋषभने विचारलं.

“खूप खुश आहे मी गड उतरल्याबद्दल. आय रिअली वॉन्टेड टू अकॉम्प्लिश दीस आणि आता माघारी वळून मी जेव्हा बघते की मी कुठून सुरुवात केली होती आणि आता कुठे आहे, एकदम भारी वाटतंय.”

“हो. आय नो हाव यू फील. माझी तर ही पहिली वेळ नाहीयए पण अजूनही मला गड चढल्यावर किंवा उतरल्यावर तेवढाच आनंद होतो. आणि नुसता आनंदच नसतो, त्याबरोबर तू म्हणल्याप्रमाणे एक ‘सेन्स ऑफ अचिव्हमेंट’ पण असते. असं वाटतं की इतिहासाच्या पाऊलखुणांवरनं आपण चाललोय. निसर्गाच्या कुशीत वसलेल्या माणसाच्या कर्तुत्वाला नमस्कार करतोय.”

ऋषभएवढं डीप फिलोसोफिकल बोलणं मला नाही जमत, पण त्याचे शब्द ऐकले आणि मला जे आता वाटतंय ते बरोबर त्याने शब्दबंध केलंय असं वाटलं.

“आणि थँक्स अ लॉट तुला. तुझ्याशिवाय मला नाही वाटत मी हे करू शकले असते…”

मला तोडत ऋषभ म्हणाला, “मी तुला मदत केली म्हणतेस ना ज्यामुळे तुला एवढं भारी वाटतंय, मला या बदल्यात दोन गोष्टी हव्यात तुझ्याकडनं …”, तो माझ्या विचारण्याची वाट पाहत थांबला.

शेवटी मी विचारले, “कुठल्या दोन गोष्टी?”

“पहिली - हे असं पन्नास वेळा थँक यू नको म्हणत जाऊस. आपण चांगले मित्र आहोत, म्हणजे निदान मी तरी तसं मानतो. हे थँक यू, वेलकम वगैरे ऐकलं की एकदम मैत्रीवर कचरा टाकल्यासारखं वाटतं.” ऋषभ बोलायचा थांबला.

“ओके. इथून पुढे नो थँक यू, नो वेलकम. बाय द वे, मैत्रीत सॉरी पण नाही चालत ना?”

“नाही सॉरी चालेल. इनफॅक्ट त्याचा बऱ्याच वेळा वापर करावा लागेल. तेही मलाच. सो सॉरी इज अलौड.”

“बरं, मग दुसरी गोष्ट कुठली?”

“दुसरी एकदम महत्त्वाची गोष्ट…”, थोडं थांबून सस्पेन्स वाढवत ऋषभ म्हणाला, “इथून पुढं मला अजिबात ‘सर’ म्हणायचं नाही.”

एकदम काहीतरी महत्त्वाचं बोलेल हा असं समजून मी कान देऊन ऐकत होते पण त्याचं ते वाक्य ऐकून एकदम हसू आलं मला.

“ओके सर, आतापासून नो सर.”

“जमतय मग.”

सगळेजण सकाळच्या दुकानावर चहासाठी जमले. चहा घेऊन झाल्यावर सगळे बस स्टॉप वर आले. गडावरून परतणाऱ्यांची बरीच गर्दी जमली होती. बस आल्यावर मी माझ्या दुखत्या पायाने बसमधे एवढ्या गर्दीत कशी चढणार यासाठी ऋषभ मला त्याचा प्लान सांगत होता. ग्रुपमधला जो कुणी आधी जाईल तो कमीत कमी माझ्यासाठी एक जागा पकडेल असं आमचं ठरलं. थोड्यावेळात बस स्टॉप वर आली. मी आणि ऋषभ थोडं मागं, गर्दीपासून वेगळे थांबलो होतो. बस रिव्हर्स करत करत मागे येत होती. सगळ्यांच्या अंदाजापेक्षा बस थोडी जास्तच मागे येऊन थांबली. जेव्हा बसचा दरवाजा उघडला तेव्हा योगायोगाने मी आणि ऋषभ एकदम दारासमोर उभे होतो. पायाला कुणाचा धक्का लागू नये म्हणून मुद्दामच आम्ही मागे थांबलो होतो, पण आता बस आमच्या समोर येऊन उभी राहिल्यावर सगळी गर्दी आमच्याकडे धावत होती. त्याच्या चेहऱ्यावरचं कन्फ्युजन मला स्पष्ट दिसत होतं - या वेड्या गर्दीला आधी जाऊ द्यायचं का काही क्षणात होणाऱ्या धक्काबुक्कीला सामोरं जायचं? त्याचा निर्णय पक्का व्हायच्या आधीच मी पटकन बसमधे चढले, दुखणारं पाऊल पहिलं पुढे टाकत! ऋषभ पण मग लगेच चढला. त्याच वेळी गर्दीनेही दरवाजा गाठला होता. मी बसच्या मधे एक सीटवर जाऊन बसले, आणि मागे वळून ऋषभला हात केला. लगेच माझ्याकडे येत त्याने त्याची जागा घेतली. पुढच्या दोन सेकंदात बस खचाखच भरली. मागच्या सीटवर ग्रुप मधल्या काही जणांना जागा मिळाली होती तर काही तिकडेच उभे होते. अभीने सगळ्यांना आवाज देत सगळे आलेत याची खात्री करून घेतली. तिकीट काढण्याची जबाबदारी पाहिल्यासारखीच त्याने घेतली. पाच मिनिटात बस चालू झाली आणि आमचा प्रवास जिथून चालू झाला होता त्याच शनिवारवाड्याकडे आम्ही निघालो.

“खतरनाक आहेस ग तू. कशी चढलीस बसमधे तू पटकन, कुणी म्हणणार पण नाही की या मुलीचा पाय मुरगळला होता म्हणून.” ऋषभ म्हणाला.

“अरे चालून आलेली अशी संधी कशी सोडू मी. आणि जागा नसती मिळाली तर उभं राहणं अलमोस्ट अशक्य होतं. म्हणून घेतली रिस्क - कॅलक्युलेटेड रिस्क.”

“आपल्यापैकी कुणीही पकडली असती जागा तुझ्यासाठी. तुला असं थोडीच उभं राहू दिलं असतं आम्ही.”

“हो माहितीए मला. पण मला नाही आवडत कुणावर डिपेंडंट रहायला. किंवा माझ्यामुळे उगाच कुणाला त्रास झालेला.”

“मला पण नाही आवडत मोस्टली. पण मी तुझ्याएवढा तत्त्ववादी पण नाहीए. माझा पाय मुरगळला असता तर मी तर खुशाल कोणालातरी उठायला सांगितलं असतं. अगदी तुला पण.” ऋषभ हसत म्हणाला.

“आणि मी पण दुसऱ्या कुणासाठीही उठले असते, पण तुला तसंच ताटकळत ठेवलं असतं.”

“म्हणजे मला वाटलं तेवढ्या पण चांगल्या स्वभावाची नाहीएस तू. गुड टू नो.”

“चांगल्या लोकांसाठी मी चांगलीच वागते. आता पुढचाच माणूस चांगला नाही त्याला मी काय करू?”

ऋषभकडे बघितलं आणि दोघेही हसायला लागलो. थोडा वेळ असंच काहीतरी बोलण्यात गेला. सांजवेळ होत आली होती. आम्ही दोघेपण आकाशात उधळलेल्या रंगांकडे बघण्यात मश्गुल झालो. खिडकीबाहेर दिसणारं ते चित्र लहानपणी बऱ्याच वेळा रेखाटलं होतं मी - डोंगरामागे जाणारा सूर्य, आभाळातला नारंगी रंग, आणि घरट्याकडे परतणारे पक्षी. बसही आता एकदम तालात चालली होती. खिडकीतनं येणारा वारा कानात अंगाई गीत गात होता. दिवसभराचा क्षीण आता जाणवायला लागला होता.

“तुला झोपायचं असेल तर निवांत झोप. उठवेल मी तुला स्टॉप आल्यावर.”

“हो. खूप झोप येतीए. झोपते मी थोडा वेळ. तू मात्र झोपू नकोस नाहीतर इथेच राहू आपण दोघं.”

“नाही गं. तुला उठवण्याची जबाबदारी असल्यावर कसा झोपेल मी? आणि झोपलो जरी तरी बाकीचे आहेतच आपल्याला उठवायला. त्यामुळे निवांत झोप तू.”

सीटवर मागे रेलत मी डोळे मिटले. झोप हळूहळू चढत होती. पण त्या स्थितीत मी कम्फर्टेबल नव्हते. मान इकडे नाही तर तिकडे जायची आणि तोल गेल्याने झोप मोडायची. शेवटी मग ऋषभच्या खांद्यावरती डोकं ठेवून मी डोळे मिटले. ऋषभही थोडा आणखी सरळ बसला, मला जास्त झुकावं लागू नये म्हणून.

डोक्यातले सगळे विचार हळूहळू झोपेच्या स्वाधीन होऊ लागले. निद्रेच्या काळोखात हरवणारा शेवटचा विचार ऋषभबद्दलचा होता. जाता जाता तो माझ्या ओठांवर एक स्मित उमटवून गेला.

भाग ६ - ऋषभ

Harshal Suryawanshi — Wed, 15 Apr 2020 02:25:00 +0000

सकाळचा माझा अत्यंत कर्कश गजर वाजला. ताड्कन मी बेडवर उठून बसलो. काल थोडा सावधच झोपलो होतो त्यामुळे उठल्यानंतर नेहमीसारखं दोन मिनिटं ‘मैं कहाँ हूँ?’ अशी अवस्था आज झाली नव्हती. एरवी वीकेण्डला गजर न लावता झोपणारा मी आज मात्र सात वाजताच उठून बसलो होतो. नऊ वाजता शनिवारवाड्यावर पोहोचायचं होतं. सगळ्यात आधी मानसीला मेसेज केला - “GM”. मला माहित होतं की ती खरं तर आधीच उठली असेल. पण मी उठलोय वेळेवर हे तिला कळवायचं होतं. तिचं झालं की ग्रुप वर आधीच काही लोकांचे आलेले मेसेज वाचून तिकडे ही मी उगवल्या ची पावती दिली. आता तयारीला लागण्याआधी एक शेवटचं काम राहिलं होतं - गार्गीला कॉल.

साधारण पाच रिंग वाजल्यानंतर गार्गीने फोन उचलला.

“हॅलो गार्गी, उठलीएस का तू?”

“हो १५ मिनिट झाले.”

“अरे वा! एवढ्या सकाळी लवकर उठशील असं वाटलं नव्हतं.” थोड्याशा मिस्कील आवाजात बोललो मी तिला.

“आता सरांनी सांगितलंय तर ऐकलं पाहिजे ना.” तिने पण बरोबर मला टोला लगावला. कुणी मला सर म्हटलं की विशीत साठी गाठल्यासारखं वाटतं.

“हो का? मला नव्हतं माहित एवढी आज्ञापालक विद्यार्थिनी आहेस तू. होमवर्क वाढवायला हरकत नाही तुमचा.” खरंतर तिच्या उत्तराला वरचढ असं काही बोलण्यासारखं वेळेत सुचलं नाही मला म्हणून मी आपलं असंच काहीसं पांचट बोलून वेळ निभावून नेली.

“अहो सर… तुम्ही ‘कूल सर’ आहात. आणि ‘कूल सर’ होमवर्क देत नाहीत.”

“तुमच्या या कूल सरांचं आंघोळीसाठी पाणी तापतय इथं. तुम्हीपण तयार व्हा लवकर आणि टायमावर पोहोचा शनिवारवाड्यावर. नाहीतर लेट मार्क द्यावा लागेल मला.”

“आय विल बी देअर बिफोर टाइम. सी यू देअर.”

“ओके. सी यू. बाय.”

हिच्याशी बोलताना मला ‘स्पोकन इंग्लिश’चा क्लास लावल्याचा प्रत्यय येतो. बाई मधेच फाडफाड इंग्रजी बोलायला लागतात. मग मी पण प्रवाहाच्या दिशेने पोहण्याच्या प्रयत्नात इंग्रजी झाडतो (झाडतो हे क्रियापद इथं अगदी चपखल बसतंय कारण इंग्रजी भाषेला संवेदना असत्या तर तिला ‘झाडल्यासारखाच’ अनुभव आला असता). तसं पाहायला गेलं तर थोडीफार सुधारणा झालीए इंग्लिश मधे माझ्या हिच्याशी बोलून बोलून (note the use of English instead of इंग्रजी. As I said - सुधारणा).

पुढच्या पाऊन तासात मी आवरून तयार होतो. मानसी चा रिप्लाय येऊन गेला होता की ती तयार आहे निघायला. गाडीची चावी घेऊन मी तिला फोन केला.

“हॅलो मानसी. रेडी?”

“हो. तुझं झालं आवरून?”

“हो, गाडीची चावी घेऊन बाहेरच पडतोय.”

“तुझी सॅक घेतली? पाकीट घेतलं? चावी तर घेतलीएच तू. अजून काही राहिलंय का?”

“ए तुला वाटतं तेवढा पण विसरभोळा नाहीए मी. एकदम तल्लख स्मरणशक्ती आहे माझी.” हे बोलेपर्यंत मी दाराला लावलेले कुलूप परत उघडत होतो. हेल्मेट घ्यायचं विसरलो होतो!

“बरं. घरापाशी आलास की फोन कर. मी येते बाहेर.”

“ओके. चल भेटू मग. बाय.”

मानसीला पिक करून आम्ही दोघं शनिवारवाड्याला पोहोचलो. जवळच पार्किंगची जागा शोधून गाडी पार्क केली. काही जण आधीच हजर होते, काही अजून यायचे होते. सगळे शनिवारवाड्यावर जमले होते कारण आमचं असं ठरलं होतं की इकडच्या बस स्टॉप वरनं 50 नंबरच्या बसने सिंहगडला जायचं. खरंतर मला अजूनही नीट विश्वास बसत नव्हता की सगळे यायला तयार झाले - तेही बसने, भलेही सिंहगड का असेना. मनोमन मानलं मी अभीला. ग्रुप मधल्या सगळ्यांनाच काही ट्रेकिंगची हौस नव्हती. पण मग नुसतंच गाडीने वर-खाली करण्यातही काही मजा नव्हती. म्हणून मग अभीने बसने पायथ्यापर्यंत जाण्याचं सुचवलं. वरती जीपने जायचं आणि माघारी येताना पायी यायचं. अभीच्या या आयडिया वर सगळेच खुश. अशा लोकांना खरंतर लीडरशिप रोल्स दिले पाहिजेत. नाहीतर आमच्यासारखे काही महाभाग असतात ज्यांच्या नशिबात आयुष सारखे मंद आणि माजलेले टीम लीडर्स लिहीलेले असतात.

अजूनही गार्गी आणि अभीचा काही पत्ता नव्हता. राकेश अभीला कॉल करत होता आणि मी गार्गीला. ट्रिपचं सगळं प्लॅनिंग ठरल्यानंतर मी सांगितलं होतं ग्रुपवर की गार्गीही येणार आहे. कुणालाही काहीच अडचण नव्हती. उलट ग्रुपमधले बॅचलर्स मनोमन माझे आभार मानत असतील याची मला खात्री होती. चार-पाच रिंग नंतर गार्गी चा आवाज ऐकू आला.

“हॅलो?”

“हॅलो…अगं कुठं आहेस?”

“आलेच. आताच गाडी पार्क केली. दोन मिनिटांत पोहोचते स्टॉप वर.”

“ओके. आम्ही सगळे आहोत इकडेच.”

फोन कट केल्यावर मानसीने विचारले, “पोहोचली का गार्गी?”

“हो… गाडी पार्क करत होती. दोन मिनिटांत पोहोचते म्हणाली.”

“ओके… किती दिवसांनी आपण सगळे असे एकत्र बाहेर जातोय ना! मज्जा येईल आज खूप.”

“हो. आणि याचं श्रेय जातं दोन लोकांना - पहिला अभी आणि दुसरी तू.”

“मी? अभीचं समजलं मला… पण मला कशाचं श्रेय?”

“अगं कुठं जायचं म्हणजे सगळ्यांचे कमी-अधिक प्रमाणात नखरे असतात. तू काही न विचारता फक्त ‘हो’ म्हणालीस. त्यामुळेच बाकी पण मग जुळत गेलं. ते म्हणतात ना - ‘मैं अकेला ही चला था…और कारवाँ बनता गया’.”

“अरे बरेच दिवस नुसतं ऑफिस आणि घर चाललं होतं. त्यामुळे आलेली ही संधी कशाला सोडायची असा विचार केला मी. पण बरं झालं बाकीचे पण तयार झाले, नाही तर अभीने पायी वर-खाली करवून पायांचा भुगा पाडला असता माझ्या.”

“हो… हे मात्र बरोबर बोललीस तू. हे बघ, ‘शैतान का नाम लिया और शैतान हाजीर’.”

“शैतान बरोबर गार्गी पण आहे.”

गार्गी आणि अभी एकत्र येत होते. आमच्या घोळक्यापाशी ते आल्यावर सगळ्यांचं हाय-हॅलो झालं. गार्गी माझ्यापाशी येऊन थांबली. आता सगळे बस यायची वाट बघत होते.

“काय ग… तू आणि अभी एकत्र कसे आले?” मी गार्गीला विचारलं

“नाही, मी गाडी पार्क केली आणि इकडे येतच होते की अभिषेक सर दिसले. त्यांनी पण मला ओळखलं. मग तिथून एकत्रच आलो.”

“अभिषेक सर! एवढा आदर?” मानसीने गार्गीची खेचत विचारलं.

“हो मग… माझे सीनियर आहेत ते. मग सरच म्हणणार ना?”

“मला आणि ऋषभला कधी मॅडम - सर म्हणताना नाही ऐकलं मी तुला.”

“ऋषभला पण आधी सर म्हणायचे, पण तेच म्हणाले की सर नको म्हणत जाऊस. साठीत असल्यासारखं वाटतं त्यांना. आणि यु टू वर माय फर्स्ट फ्रेंड्स इन द प्रोजेक्ट, त्यामुळे तुमच्याशी अरे-तुरे बोलताना एवढं काही वाटत नाही.”

मानसी माझ्यावर ‘साठी’बद्दल काही डायलॉग मारायच्या आधीच बस आली. जास्त गर्दी नव्हती तरी सगळ्यांची धडपड चालू झाली बसमध्ये चढण्यासाठी. सगळ्यात शेवटी मी चढलो. मानसी आणि गार्गी लेडीज सीट वर बसल्या होत्या. मी मागे जाऊन खिडकीत बसलो. शेजारी एक कॉलेजला जाणारा मुलगा बसला होता. थोड्याच वेळात बस सुरू झाली. खिडकीतनं सकाळचा येणारा थंड वारा सुखावह होता. खिडकीला मान टेकवत बाहेरचे दृश्य बघण्यात मी विरून गेलो.

कंडक्टरच्या ‘तिकीट तिकीट’ हाकेने माझी तंद्री भंगली. मी अभीला, जो माझ्या पुढे दोन सीटांपार बसला होता, आवाज दिला. त्याने माझं तिकीट घेतलंय असं खुणावलं. कंडक्टरला तसं सांगत मी परत बाहेरच्या दृष्यांत हरवलो. मोठा झालो असलो तरी खिडकीतून बाहेर बघायला मिळणाऱ्या चित्रांची अजूनही ओढ होती मनाला. लहानपणी बाहेर दिसणाऱ्या नवीन गोष्टींचं कुतूहल होतं आणि आता विचारांचं वारूळ. लहानपणी बस किंवा ट्रेनमधनं बाहेर नदी दिसल्यावर आश्चर्य युक्त आनंदाने भरून येणारं मन आता त्याच प्रदूषित नदीला (खरंतर नाला म्हणलं पाहिजे) बघून हाताश होत होतं, निराश होत होतं. पूर्वी जेव्हा लोकं लहान मुलाला खिडकीची जागा मिळावी म्हणून थोडं सरकून बसायचे तेव्हा ते देवमाणूस वाटायचे. आणि आता बसमध्ये राखीव जागेवर बसून उलट्या बोंबा मारणारे माणुसकी चव्हाट्यावर आणत होते. जसा जसा मोठा झालो तसं तसं चांगलं कमी आणि वाईटच जास्त दिसायला लागलं. जग बदललं का माझा पाहण्याचा दृष्टिकोण कोण जाणे, पण मनाला बोचणार्‍या गोष्टींत खूप वाढ झालीए.

“ए ऋषभ! उठ. किती झोपतोस अरे! उठ. पोहोचलो आपण.”

विचार करता करता कधी डुलकी लागली कळलंही नव्हतं मला. अभी मला हाका मारून उठवत होता. बस जवळपास रिकामी झाली होती. अवघडलेल्या मानेला इकडे तिकडे करत उठलो मी.

“काय रे… ऑफिसमधे झोपा काढतोस ते समजू शकतो मी. मस्त एसी असतो आणि कामही बोरिंग. पण एवढ्या धाडधाड आदळणाऱ्या बसमधे कशी काय झोप लागते रे तुला?”

“टॅलेंट आहे भाऊ ते आपलं. तुला जशी ट्रेकिंग प्यारी आहे ना तशी मला झोप. आणि सकाळी लवकर पण उठावं लागलं ना आज. त्यामुळे डुलकी लागली रे.” बसमधनं उतरत मी त्याला म्हणलं.

मी आणि अभी येण्याने आमचा घोळका आता पूर्ण झाला होता. अभीने सूत्र आपल्या हातात घेत सगळ्यांना विचारलं, “बरं आता काय करायचं? लगेच जायचं गडावरती का काही खाऊन पिऊन निघायचं?”

पुढची पाच मिनिटं सगळे संसदेत असल्याप्रमाणे वाद - विवाद (म्हणजे इथे तरी बरं चाललं होतं कारण इथे विवाद तरी होता. नाहीतर संसदेत एरवी वादच होत असतात) करत होते. मुलं सगळी खादाड, खाऊन निघायच्या मताची होती. मुलींचा मात्र नंतर ऊन जास्त होईल म्हणून लवकरात लवकर वरती जाण्याचा आग्रह होता. शेवटी अभीने परत एकदा मधला मार्ग काढत दोन्ही गटांचे समाधान केलं.

“एक काम करू आपण. पटकन एक चहा घेऊ आणि मग वर जाऊ. वर मस्त पिठलं भाकर आणि दहीवर ताव मारू. ठीके?”

सगळ्यांनी होकार कळवल्यावर चहापाणी करून आम्ही जीपकडे निघालो. त्या कोंबलेल्या जीपमध्ये मी अंग चोरून सगळ्यात मागे बसलो होतो.

“ऋषभ, झोपू नकोस रे आता. नाहीतर कधी पडशील कळणार पण नाही” अभी हसत म्हणाला.

“हा जीपवाला ज्या पद्धतीने जीप चालवतोय ना, त्याने माझी झोप कधीच उडालीए. त्यामुळे झोपायचं टेन्शन नाही.”

थोड्याच वेळात सगळे जीपमधनं उतरत होते. ऊन जरी थोडं चढणीला आलं होतं तरी वरती वाहणारा थंड वारा ते जाणवू देत नव्हता. मस्त वाटत होतं एकदम. सगळे उतरल्यावर आम्ही गडाच्या प्रवेशद्वाराकडे निघालो. आमच्या ग्रुपचे फोटोग्राफर, राकेश भाऊ यांनी अत्यंत प्रेमाने आणि काळजीपूर्वक त्यांच्या बागेतून DSLR कॅमेरा बाहेर काढला. आजूबाजूच्या हिरवळीचे (नैसर्गिक आणि कृत्रिम) फोटो काढून झाल्यावर त्याने कॅमेरा गळ्यात अडकवला. कॅमेरा बाहेर निघताच याचा कायापालट होतो. चालण्याची ऐट, बोलण्याची ढब आणि खाण्याचा भाव सगळं बदलतं. आताही तसंच झालं. रकेशचा कॅमेरा बघून मुलींचं माझा फोटो, माझा फोटो, सुरू झालं. कुणालाही नीट ओळखत नाही म्हणून काल चिंतेत असणारी गार्गी आज बाकी दोघींच्या गळ्यात पडून पडून फोटो काढत होती. जणू जन्मा जन्मापासून च्या मैत्रिणी. राकेश पण थोडंसं इकडे, थोडंसं तिकडे, सांगून सांगून त्यांची सिग्नेचर ‘वाकडी मान’ पोज बदलायचा प्रयत्न करत होता.

अभी मात्र आता डोळे आभाळाला भिडवत सगळ्यांना ‘चला चला’ म्हणून विनवत होता. लग्नाच्या वराती सारखी आमची टोळी हळूहळू पुढे जात होती. गडाच्या कडेकडेने जात आजूबाजूचा निसर्ग खरंच मोहवणारा होता. वाहणाऱ्या वार्‍याच्या आवाजात स्वतःच्या मनाचा आवाजही ऐकू येईनासा झाला होता. शांतता होती, फक्त शांतता. बरंच फिरून झाल्यावर आता सगळ्यांना जाम भूक लागली होती. गडावरच पिठलं भाकरी खाल्ली. सगळे खाली बसून एकत्र जेवत होते. जेवताना एकमेकांची चेष्टा मस्करी चालली होती. भुकेचा तडाखा एवढा होता की ताटाचा फोटो काढण्याची ही सवड नव्हती कुणाला. दहीच्या मडक्यांची तर गणतीच विसरून गेलो. सगळ्यांचा पोटोबा झाल्यानंतर आता परत फोटोबाचा कार्यक्रम सुरू झाला. अभी मधेमधे इतिहासाचे धडे देत होता. एकूण सगळं व्यवस्थित चाललं होतं. सगळेच एन्जॉय करत होते.

फिरता-फिरता आम्ही पाण्याच्या टाकीपाशी आलो. गडावरची जमीन एकसारखी नव्हती. सगळ्यांशी बोलण्यात व्यस्त असणार्‍या गार्गीचं लक्ष तिच्या पायाखालच्या जमिनीकडे नव्हतं. तिचं पुढचं पाऊल एका छोट्या खड्ड्यात पडलं आणि ती वेदनेने ओरडत मटकन खालीच बसली. सगळे एकदम सावध होऊन तिला उठण्यासाठी मदत करू लागलो. गार्गी उठून जवळच एका दगडावर बसली. तिचा पाय चांगलाच मुरगळला होता. थोडा वेळ थांबून ती उठू लागली पण तिला चालता येईना. अभी ने त्याच्या जवळचा मूवचा स्प्रे दिला. गार्गी ने तो तिच्या दुखणाऱ्या पायावर मारला. तोपर्यंत सगळ्यांचं माघारी परतायचं मत बनलं पण जीप कडेही जाणं गार्गीला शक्य नव्हतं. तिच्यामुळे सगळे अडलेत हे तिला पाहवत नव्हतं. ती सगळ्यांना वनवत होती की तुम्ही राहिलेला गड बघून या. यावेळेस मग मी मधला मार्ग काढला. मी गार्गी सोबत तिकडेच थांबण्याचं ठरवलं. बाकी सगळे राहिलेला गड फिरूस्तोवर गार्गीचीही परिस्थिती चालण्याएवढी सुधारेल असं सगळ्यांना समजवलं मी. हो-नाही करत करत सगळे मान्य झाले.

भाग ५ - गार्गी

Harshal Suryawanshi — Thu, 09 Apr 2020 15:31:00 +0000

मूवी चा नुकताच इंटरवल झाला होता. प्रिया - माझी रूममेट - पॉपकॉर्न आणायला चालली होती. मी माझी कॅरॅमेल पॉपकॉर्न ची फर्माईश तिला आधीच सांगितली होती. पॉपकॉर्न शिवाय मूवी बघण्याची मजाच येत नाही, नाही का? प्रिया परत येईस्तोवर मोबाईल चेक करावा म्हणून मी पर्स मधून तो बाहेर काढला. नेहमीप्रमाणेच फेसबुक, इन्स्टा आणि व्हॉट्सॅप चे काही नोटिफिकेशन्स होते. इन्स्टा वरच्या माझ्या नवीन सेल्फी वर बऱ्याच कमेंट्स आल्या होत्या. त्यांना आधी थँक्स रिप्लाय केला. फेसबुकच्या आजच्या चेक-इन वरही काहींचे लाइक्स आले होते. सगळ्यात शेवटी व्हॉट्सॅप उघडलं. पहिलाच मेसेज ऋषभ सरांचा होता, म्हणजे ऋषभचा होता. त्यांनी मला कित्येक वेळा सांगितलंय की सर म्हणू नकोस म्हणून. पण तरी अजून माझी सवय काही पूर्ण सुटली नव्हती.

“हाय! गुड मॉर्निंग…” झाल्यानंतर त्यांनी कुठल्यातरी ट्रीपला येण्याविषयी विचारलं होतं. पण सगळं नीट समजायच्या आधीच आमची पॉपकॉर्न कन्या उगवली होती. ऋषभला नंतर मेसेज करायचा ठरवून मी प्रिया कडून माझा पॉपकॉर्नचा डबा घेतला. थोड्याच वेळात मूवी पण परत सुरू झाला. पुढचा तासभर तरी आता माझं पूर्ण लक्ष फक्त पडद्यावर राहणार होतं.

मूवी संपल्यावर आमचा जवळच्याच एका मॉलमधे जेवायचा आणि शॉपिंगचा प्लान होता. फुड कोर्टमधे बरीच शोधाशोध केल्यानंतर आम्ही सिझलर्स घ्यायचे ठरवले. ऑर्डर येईपर्यंत मी ऋषभला मेसेज केला.

“हाय..”

“कुठली ट्रिप? कुठे जाणारे ट्रीपला???”

गरम-गरम सिझलर्स खाताना जिभेला चटके बसत होते. पण दमही निघत नव्हता. आमचं जेवण जवळपास आटोपलंच होतं. तोच मेसेजची रिंगटोन वाजली माझ्या फोनची. ऋषभचा रिप्लाय आला होता.

“आमचा ऑफिसचा जो ग्रुप आहे तो जाणार आहे… बहुतेक सिंहगडला जायचं ठरतंय… आर यू इंटरेस्टेड?”

जेवण झाल्यावर रिप्लाय करू असं ठरवून मी राहिलेले सिझलर्स गट्टम केले. प्रियाला कोल्ड कॉफी सुद्धा प्यायची होती. “माझ्यासाठी पण एक घेऊन ये प्लीज” असं एकदम गोडीत विनवलं मी तिला. नाक मुरडत का होईना पण गेली ती कॉफी आणायला. ती गेल्यावर मी मोबाईल अनलॉक केला आणि नोटिफिकेशन उघडलं.

“ह्म्म… साऊंड्स इंटरेस्टिंग… पण जायचंय कधी ते माहीत असल्याशिवाय नक्की नाही सांगता येणार…”

“मोस्टली नेक्स्ट संडेला जाऊ. नक्की ठरलं की कळवतो तुला…पण नेक्स्ट संडेसाठी तू तयार आहेस ना?”

“तसा तर काही प्लान नाहीए नेक्स्ट संडेचा. सो आय अॅम ओके विथ नेक्स्ट संडे.”

“ठीक आहे. ठरलं तर मग… काही चेंज झालं तर सांगतो मी तुला…”

“ओके”

जेवण आटोपून आम्ही मॉलमधल्या औटलेट्समधे नवीन कपड्यांच्या शोधार्थ फिरू लागलो. प्रियाला काही टॉप्स घ्यायचे होते. मला पण काही आवडलं तर ते घेण्याचा बेत होता. पुढचा एक तास आमचा एक आउटलेट मधून दुसऱ्या आउटलेट मधे जाण्यामधे गेला. प्रिया एकदम मोटिवेटेड होती आज पण माझा काही मूड बनत नव्हता. एक मोकळा बेंच दिसताच मी तिथे जाऊन बसले. मगापासून एक गोष्ट मनात घोळत होती ट्रीप विषयी. आता स्वस्थ बसल्यावर ती स्पष्ट समोर आली. तसं तर ट्रीपला येणाऱ्या ऑलमोस्ट सगळ्यांना थोडंफार ओळखत होते मी. पण ऋषभ सोडून असं दुसऱ्या कोणाशी जास्त कनेक्ट नव्हता माझा. एकाच प्रोजेक्टमधे जरी असलो तरी त्यांचा असा एक वेगळा ग्रुप होता. मीही माझ्या ऑफिसमधल्या बाकी मित्र-मैत्रिणींमध्ये जास्त असायची. सो असं एकटं त्या सगळ्यांबरोबर जाणं थोडं ऑकवर्ड वाटत होतं. शेवटी मी ऋषभशी बोलायचं ठरवलं.

“हाय ऋषभ” मेसेज करून झाल्यावर मी मोबाईलवर टाईमपास करत बसले.

तोपर्यंत प्रियाने मला गाठलं.

“काय ग अशी इथे एकटी बसलीएस? ये ना माझ्याबरोबर टॉप चूज करायला.”

“यायलाच पाहिजे का?” चेहरा कसातरीच करत मी विचारले. “अजिबात मूड नाहीए माझा. तसंही तुझी फॅशन सेन्स एकदम सही आहे. माझं ओपिनियन हवयच कशाला तुला?”

“एकटं कोण शॉपिंग करतं का गार्गी? चल ना प्लीज.”

“बरं एक काम करू. तू पुढे जा आणि टॉप्स बघ. काही आवडलं तर मला फोटो पाठव. मी येईल मग लगेच. पण आता थोडं बसू दे. खूप पाय दुखताएत.”

या कॉम्प्रमाईज वर प्रिया तयार झाली. तिच्या शॉपिंग सफारी वर ती पुढे एकटीच निघाली.

ऋषभचा तोपर्यंत रिप्लाय आला होता.

“हाय… बोल गार्गी.”

“ट्रीप बद्दल थोडं बोलायचं होतं.”

“ओके… बोल की मग.”

“तुमचा पूर्ण ग्रुप जातोय ट्रीपला… पण मला यायला थोडं ऑकवर्ड वाटतंय.”

“का ग? ऑकवर्ड वाटण्यासारखं काय आहे त्यात?”

“अरे म्हणजे तू सोडून मी जास्त कुणाला ओळखत नाही. मग तुमच्या ग्रुप ट्रिपमध्ये मी येऊन काय करू…”

“हे बघ मला ग्रुप वगैरे अशा गोष्टी नाही पटत… ज्या लोकांबरोबर आपण कम्फर्टेबल आहोत त्यांच्याबरोबर टाईम स्पेंड करावा… सो यू आर कॉर्डियली इंवायटेड…आणि मी आहेच तिथे… आणि मला नाही वाटत की त्यांनाही काही प्रॉब्लेम होईल तू येण्याने…सो बिनधास्त राहा…”

“ओके… म्हणजे बाकीचे लोक माईंड नाही करणार ना…”

“त्यांच्याकडे माइंड करण्यासाठी आधीच माइंड कमी आहे 🤣 त्यामुळे तू निश्चिंत रहा…”

“😂😂… ओके… डन मग…”

“कुठे आहेस सध्या?”

“मॉलमधे आलेय…असाच टाईमपास चाललाय…तू काय करतोएस?”

“मी पिक्चर बघतोय प्राईम वर… माझा आळस मला असा ऍक्टिव्ह टाइमपास करण्याची परवानगी देत नाही 😁”

“😆😆”

प्रियाचा एक मेसेज तोपर्यंत येऊन दाखल झाला होता.

“चल बोलू नंतर… माझ्या मैत्रिणीला थोडी मदत हवीए माझी.”

“ओके… बाय… एन्जॉय युअर टाईमपास.”

प्रियाने पाठवलेला टॉप खरंच खूप सही होता. आता मलाही थोडा हुरूप आला होता. बेंचवरनं उठत मी तिला कॉल लावला.

“हॅलो! मस्त आहे टॉप प्रिया. कुठे आहेस तू?”

“लाईफस्टाईलमधे एन्ट्री केली की राइट साइड च्या पहिल्या रोमधे.”

“आलेच मी पण. बघू मला पण काही पसंत पडतंय का…”

भाग ४ - मानसी

Harshal Suryawanshi — Sat, 04 Apr 2020 19:28:00 +0000

काही दिवस कसे एकदम चैतन्य घेऊनच येतात. आजचाही दिवस काहीसा असाच होता. गजर वाजायच्या पाच मिनिटांआधीच आज आपोआप जाग आली. उठल्यावर आळसाचा लवलेशही नव्हता. सकाळची आन्हिकं उरकून जवळच असलेल्या बागेत आज बऱ्याच दिवसांनी मॉर्निंग वॉक साठी गेले. सकाळच्या वाफाळत्या थंडीत मस्त फिरत होते बागेत मी. रोज येणारी लोकं आपला पहाटक्रम पूर्ण करण्यात मग्न होती. कुणी धावत होतं तर कुणी गप्पा मारत जलद चालत होतं. बागेच्या मधल्या मोकळ्या जागेत वयस्क लोकांचा एक घोळका हात वर करत हसत होता. मी मात्र आपल्याच धुंदीत फेरफटका मारत होते. शेवटी दमल्यावर बागेतल्याच एका मोकळ्या बाकड्यावर जाऊन बसले. शांत वाटत होतं एकदम. थोडावेळ तसाच गेल्यावर शेवटी उठले मी. आज शनिवार असल्यामुळे ऑफिसला जायची घाई नव्हती. पण तरी घरी तर जावंच लागणार होतं.

घरी जायच्या वाटेच्या शेवटच्या वळणावर एक काकू भाज्या विकत होत्या. त्यांच्याकडनं एक हिरवीगार कोथिंबिरीची गड्डी घेतली. आज काहीतरी आवडीचं बनवून खाण्याचं मन करत होतं. मग तसंच आणखी थोडं पुढे जाऊन बेकरीतून पावही घेऊन आले. दुपारी पावभाजीचा बेत पक्का केला. नाष्ट्यासाठी पोहे बनवले, वरून आताच आणलेल्या कोथिंबिरीची मस्त सजावट केली. नाष्टा करून झाल्यावर ब्लूटूथ स्पीकर वर माझी नेहमीची प्लेलिस्ट लावली. लकी अलीच्या ‘ना तुम जानो ना हम’ च्या तालावर घर झाडून घेतलं. घरातलं बाकी सगळं आवरून झाल्यावर बेडवर मागे टेकत बसले. मोबाईल हातात घेतला आणि व्हॉट्स्अॅप उघडलं. नातेवाईकांचे गुड मॉर्निंग च्या मेसेजेसचे लांबूनच दर्शन घेऊन मी शेवटी ऑफिसच्या आमच्या ग्रुपचे मेसेजेस वाचू लागले. अभी ने काल रात्री कुठेतरी ट्रीपला जाण्याबद्दल विचारले होते. पण अजून कुणी रिप्लाय केला नव्हता. कदाचित सगळेच दुसरं कुणीतरी रिप्लाय करेल म्हणून थांबले होते. मीच सुरुवात करायचं ठरवलं. “मी तयार आहे” रिप्लाय करून झाल्यावर फोन चार्जिंगला लावून मी माझ्या स्टडी टेबलकडे गेले.

पेन्सिल ठेवलेल्या पानापाशी पुस्तक उघडून मी माझं वाचन सुरू केलं. येणाऱ्या यूपीएससी च्या परीक्षेची तयारी करत होते मी. काल ‘ग्लोबलायझेशन’ सुरू केलं होतं वाचायला. थोडंसं वाचून नंतर झोपी गेले होते. आज मात्र हा भाग वाचून पूर्ण करायचा होता. वाचता वाचता काही मुद्दे वहीत लिहून काढत होते. चांगले दोन तास मन लावून अभ्यास केला पण आता भूक लागली होती. बारा वाजले होते आणि पाव भाजी बनवायला वेळ लागणार होता.

आधी कुकर लावला बटाटा, फ्लॉवर आणि वाटाण्याचा. शिट्ट्या होईस्तोवर फ्रीजमधलं लागणारं बाकीचं सामान काढलं. चार्जिंगला लावलेला फोन एव्हाना चार्ज झाला होता. परत स्पीकरला ब्लूटूथ कनेक्ट करून मी गाणी लावली. थोड्याच वेळात कढईत भाजी बनवायला घेतली होती मी. भाजीचा सुगंध आणि गाण्यांचे सूर यांची चांगलीच जुगलबंदी चालली होती. काम करता करता ऐकू येणाऱ्या गाण्यांबरोबर मी पण गातच होते. पण मधेच येणाऱ्या नोटिफिकेशन्स मुळे सारखा आवाज वर खाली होत होता. शेवटी वैतागून हात नॅपकिनने पुसला आणि फोन सायलेंटवर टाकला. पुढचा अर्धा तास मस्त गाणी गुणगुणत गेला. पावभाजी पण तयार झाली होती. आता मोबाईलवर ‘तारक मेहता’ बघत बघत पावभाजीवर ताव मारायचा राहिला होता.

मोबाईल अनलॉक केला आणि बघितलं व्हाट्सअप वर 117 मेसेजेस. पण आता ते बघायला मला वेळ नव्हता. अॅप उघडून ‘तारक मेहता’ लावलं आणि प्लेट घेऊन मी जेवायला बसले. जाम भूक लागल्यामुळे पूर्ण भाग संपायच्या आधीच मी पावभाजी फस्त केली. उरलेली भाजी संध्याकाळसाठी झाकून फ्रिजमधे ठेवली. खरकटी भांडी आत्ता धुवायची माझी बिलकुल इच्छा नव्हती. तृप्त होते मी या क्षणी. ती भांडी तशीच सिंक मध्ये ठेवत मी बेडरूममधे आले. पोट भरून जेवल्यानंतर सकाळचा जोश आता बेहोश व्हायला लागला होता. बेडवर पडल्या नंतर मी व्हॉट्स्अॅप वरचे मेसेज वाचू लागले. बहुतांश मेसेजेस ऑफिसच्या ग्रुपचे होते. सकाळी मी जी ठिणगी टाकली होती त्याचाच वनवा पेटला होता ग्रुपवर. एक एक करत सगळे शेवटी राजी झाले होते यायला. पण तरी अजून कुठे जायचं, कधी जायचं, कॅमेरा कोण आणणार, अशा गोष्टी ठरत होत्या ग्रुपवर. ते सगळे मेसेजेस नजरेखालून घातल्यावर ऋषभचा मला आलेला मेसेज उघडला मी.

“काय ग… आज एकदम तू सर्वांआधी यायला तयार? तब्येत ठीक आहे ना? 😀”

याला कधी सरळ बोलता येतं का नाही.

“हो तब्येत ठीक आहे माझी… वाटलं जावंसं म्हणून हो म्हटलं लगेच… आली लहर… केला कहर😎”

“ह्म्म… तुम्ही मानसीच आहात ना?? अहो हॅकर भाऊ त्या गरीब मुलीचा फोन परत करा हो तिला…”

“झालं का तुझं… किती बकवास जोक्स मारतो रे…”

“अरे!! सगळेच बकवास बकवास करता… मग हसता कशाला माझ्या जोक्सवर??😼”

“तुला वाईट नको वाटायला म्हणून हसतो रे… पण आमच्या सहनशीलतेची पण सीमा आहे😝”

“बरं जाऊदे, तुझ्या सीमेची मी नंतर गाठभेट घेईल😛 पण चांगलंय तू येतीयेस ते… नाहीतर सारखंच अभ्यास कर, नाहीतर काहीतरी रेसिपीज ट्राय कर, नाहीतर आणखी सतराशे साठ गोष्टी कर, असं काहीना काही चालूच असतं तुझं.”

“मला आवडतात त्या गोष्टी करायला… आणि फिरायला सुद्धा. आणि आज मूड पण चांगला होता म्हणून मीच श्रीगणेशा केला ग्रुप वर. BTW जेवण झालं का तुझं??”

“हो तासाभरापूर्वीच झालं… तुझं?”

“माझं आत्ताच पाच मिनिटांपूर्वी झालं… मस्त पाव भाजी बनवून खाल्ली😋”

मला माहिती होतं की हे ऐकल्यावर ऋषभ चिडेल आणि झालंही तसंच.

“काय😱 पाव भाजी… इकडे मी मेथीची भाजी आणि चपाती खाल्ली😢 आणि तू पावभाजी?? आम्हाला जर जेवायला बोलावता येत नसेल तर निदान माणसानं असं सांगून क्रूर छळ करू नये. कुठे फेडशील हे पाप😠”

“😂😂 बास कर तुझी ओवर-अॅक्टींग… मला झोप येतीए😴 बोलू नंतर.”

“😠 झोप… मला असा जोर का झटका दिल्यानंतर चांगली झोप लागेल ना तुला?? पण एक लक्षात ठेव मानसी… तुला एक वेळ आज चांगली झोप लागेल पण आज खाल्लेली पावभाजी तुला पचणार नाही… मेथी खाल्लेल्या माणसाचा शाप आहे हा तुला”

“तुझे असे बरेच शाप बघितलेत मी. काही फरक पडत नाही त्यांचा माझ्यावर. पावभाजी बरोबर तुझा शापही पचवेल मी.😈 चल बाय… बोलू नंतर”

मी फोन ‘डू नॉट डिस्टर्ब’ मोडवर टाकला आणि डोळे मिटले. माझा पावभाजीचा मेसेज वाचल्यानंतर ऋषभचा जो चेहरा झाला असेल तो डोळ्यासमोर आला. हलकसं हसू आलं ओठांवर. त्या निर्भेळ हसूत दोन महिन्या आधीच्या दुःखाचा लवलेशही नव्हता.

भाग ३ - मानसी

Harshal Suryawanshi — Thu, 02 Apr 2020 14:18:00 +0000

आज खरं तर ऑफिसला निघायला उशीरच झाला. एकदा का उशिरा उठलं की मग सगळीच कामं कशी उशिरा आटोपतात. पण तरी काल बऱ्याच दिवसांनी चांगली झोप लागली रात्री. त्यामुळे उशीर झाल्याबद्दल काही वाटत नव्हतं. ‘त्या’ दिवसानंतर उठलेल्या विचारांच्या वादळाला कालच्या भेटीनंतर तूर्त विराम मिळाला होता. काल बऱ्याच दिवसांनी ऋषभ आणि मी पूर्वीसारखेच एकमेकांशी भेटलो होतो, वागलो होतो.

पण आज एक नवा दिवस होता आणि आज परत ऑफिसमधे ऋषभ दिसणार होता. कालचा सहजपणा आज पण असेल, का मागच्या काही दिवसांपासून असणारी बोचट शांतता परत डोकं वर काढेल? आवरता आवरता ‘त्या’ दिवशीचे विचार परत मनात डोकावू लागले. मागच्या काही दिवसात जरी विचारांची गर्दी होती तरी त्या दिवशी मात्र मी पूर्ण विचारशून्य झाले होते. त्या अकस्मात प्रोपोजलचा धक्का एवढा होता की मी त्याला माझी बाजूही समजावू शकले नाही. आणि मग नंतर जेव्हा पण त्याच्या चेहऱ्यावरच्या त्या हसऱ्या मुखवट्याला बघितलं, माझी हिम्मतच झाली नाही परत तो विषय काढण्याची.

प्रत्येक मुलीच्या आपल्या जोडीदाराविषयी काही अपेक्षा असतात, तश्या माझ्याही आहेत. मुलगा मला समजून घेणारा असावा, माझ्या मताला किंमत देणारा असावा. माझ्या सुखा - दुःखात सहभागी होणारा असावा, माझ्या घरच्यांचा आदर करणारा असावा. पण खरं सांगायचं तर या गोष्टीविषयी मी आजपर्यंत कधी गांभीर्याने विचारच केला नाही. मुळातच मला बॉयफ्रेंड - गर्लफ्रेंड या नात्यावर विश्वासाच नाहीए. असं नाही की मला त्या नात्याचा तिरस्कार आहे पण काही गोष्टी असतात ज्या आपल्या स्वभावात बसत नाहीत आणि ही गोष्ट माझ्या स्वभावात बसणारी नव्हती.

माझं लहानपण एका अश्या कुटुंबात गेलं जिथे स्त्रियांना चूल आणि मूल या व्यतिरिक्त काही अस्तित्व नव्हतं. माझे आई-वडील ही जास्त शिकलेले नव्हते. घरचे वरिष्ठ आणि नातेवाईक माझ्या जन्मानंतर थोडे हिरमुसलेलेच असतील कारण कळायला लागल्यापासून मी त्यांचं वागणं बघत आलीए. आणखी स्पष्ट सांगायचं तर माझ्या मागून आलेल्या माझ्या भावाला आणि मला त्यांच्याकडून मिळालेल्या वागणूकीतली तफावत बघत आलीए. पण देवासारखे असलेले माझे आई-वडील माझ्या पाठीशी ठामपणे उभे आहेत. मला आणि माझ्या भावाला त्यांनी नेहमीच समान लेखलं. दोघांना पण शिकण्यासाठी पूर्ण प्रोत्साहन दिलं. जेव्हा शिक्षणासाठी मला हॉस्टेल वर राहण्याची परिस्तिथी आली तेव्हा डोळ्यात पाणी आणि ओठांवर हसू ठेवत मला जाऊ दिलं. मी पण त्यांना नेहमीच माझा गर्व वाटेल असंच वागत आलीए. कधी त्यांच्या विश्वासाला तडा जाईल असं काही केलं नाही. कॉलेज मध्ये असताना ‘लव कल्चर’ पासून स्वतःला अलिप्त ठेवलं. कारण कॉलेज माझ्यासाठी फक्त शिकण्याचे, किंवा आयुष्य एन्जॉय करण्याचं ठिकाण नव्हतं तर ते माझ्या पालकांचा माझ्यावरच्या विश्वासाचं प्रतीक होतं. माझ्यासाठी सोसलेल्या आर्थिक आणि मानसिक कष्टांची ती एक आठवण होती.

कॉलेज संपून मी जेव्हा नोकरीला लागले तेव्हा त्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद मी कधीच विसरू शकत नाही. तो आनंद चिरकाल राहील यासाठी जे जे शक्य आहे ते नेहमीच करेल असं तेव्हाच ठरवून ठेवलं होतं मी. जे नातेवाईक मला बघितले की नाक मुरडायचे ते आता कौतुक करताना थकत नव्हते. टोमण्यांची जागा आता टुमण्यांनी घेतली होती. ज्या कुटुंबाने माझ्या आई-वडिलांना नेहमीच सावत्र वागणूक दिली होती ते आता त्यांचा मानपान करू लागले. हे सर्व पाहून मीही सुखी होते.

नोकरी लागल्यापासून, शहरात माझी योग्यता दाखवत स्वतःच्या अटींवर आयुष्य जगत आहे मी. आणि त्यातलीच एक अट मी स्वतःलाच घातली होती - अरेंज्ड मॅरेजची. मला अंदाज होता की घरचे जेव्हा पण माझ्यासाठी मुलगा बघतील तेव्हा त्यांच्या काय अपेक्षा असतील. आणि मला त्यांचा अपेक्षाभंग करायचा नव्हता. मला माझ्या पालकांवर पूर्ण विश्वास होता की ते जो पण जोडीदार माझ्यासाठी निवडतील तो माझ्यासाठी योग्यच असेल. आतापर्यंत समाजाशी भांडत ज्यांनी मला तळहाताच्या फोडाप्रमाणे जपलं होतं ते वेळ येईल तेव्हा माझं पण मत विचारात घेत एक चांगला वर शोधतील. त्यामुळे असं कधी कुणाविषयी मी रोमँटिकली विचारच केला नाही.

मी या प्रोजेक्टला जॉईन झाले आणि लगेच काही लोकांशी माझी चांगली मैत्री झाली. आम्ही सगळे एकत्रच जॉईन झालो होतो आणि कामही सारखंच, त्यामुळे ओळखी व्हायला वेळ लागला नाही. पण आम्हा सर्वांना एकत्र आणण्यामागे ज्या व्यक्तीचा सिंहाचा वाटा होता तो म्हणजे आयुष. त्या हिटलर विरोधात आम्ही सगळे ऍक्सिस देश एकत्र आलो. आणि या हिटलरचा सगळ्यात प्रखर विरोधक म्हणजे ऋषभ. आयुष समोर तर बोलण्याचं कधी याचं धाडस झालं नाही पण कॅफेटेरियामधे हा एकदा चालू झाला की हसता हसता वाट लागायची आमची. तसं तर नेहमीच काहीतरी बावळट कारनामे करत, PJ मारत हसवत राहतो पूर्ण ग्रुपला पण आयुषचा विषय निघाला की एकदम फॉर्म मधे येते गाडी याची. काम करत करत आणि आयुषचे ऑर्डर्स झेलत दीड वर्ष झाला. ग्रुप मधल्या सगळ्यांशी जरी एकदम मिळून राहत असले तरी ऋषभचं आणि माझं एका वेगळ्याच पातळीवर संधान जुळलं होतं. न सांगता दोघांनाही पुढचा काय विचार करतोय हे बरोबर समजायचं. त्याचे ते फालतू जोक, आणि बऱ्याच वेळा प्रयत्न करूनही माझ्या ओठातून निसटलेले हसू यांची चांगली यारी जमली होती. भांडायचो पण तेवढेच. त्याच्या प्रत्येक गोष्टीला हसण्यावारी नेण्याच्या स्वभावामुळे कधी कधी जाम राग यायचा. पुढच्या माणसाची काय स्थिती आहे, तो कुठल्या विचारात आहे याचं त्याला भानच रहायचं नाही. महाशय नेहमी आपलीच री ओढण्यात व्यस्त. पण कितीही हसत असला, कितीही बेफिकर वागत असला, तरी मी त्याची नाजूक बाजूही पाहिली होती. सहसा कधी कुणाला तो त्याच्या मनातलं जाणवून देत नसे पण त्याचं हळवेपण माझ्यापासून लपून राहिलं नव्हतं.

आणि आता त्याचीच चिंता वाटत होती. माझा निर्णय माझ्या तत्त्वांना धरून होता पण तो त्याच्या जिव्हारी पण लागणारा होता. या भावनांच्या वादळात आमची मैत्री कितपत टिकेल याचा काही भरोसा नव्हता. पण कालच्या भेटीनंतर आता थोडं हायसं वाटतंय. पहिल्यासारखं आम्ही निखळ वागू एकमेकांबरोबर हे कदाचित कधीच शक्य नव्हतं. पण निदान एकमेकांना पारखे होणार नाही याची मला खात्री पटली काल.

सगळं आवरून, दाराला कुलूप लावून मी बाहेर पडले. ऑफिसची बस कधीच निघून गेली होती. आज मग PMT मधेच प्रवास करावा लागणार होता. कसंतरी धक्के खात खात मी ऑफिसला पोहोचले. सकाळी घाईत निघाल्यामुळे नाष्टा करण्याचाही वेळ नव्हता मिळाला म्हणून सरळ आधी कॅफेटेरियात गेले. सॅंडविचची ऑर्डर देऊन रिकामी जागा बघतच होते की मला ऋषभ दिसला. आधी वाटलं नको जायला, पण मग वाटलं असं कधीपर्यंत त्याच्याशी लपाछपी खेळत राहणार. त्याच्यापर्यंत जाता जाता हृदयाचे ठोके वाढले होते. काय बोलायचं, कसं बोलायचं काही सुचत नव्हतं. ऑर्डर घेऊन मी त्याच्या टेबल पाशी जाऊन पोहोचले. त्याच्याबरोबर असणाऱ्या मुलीशी गप्पा मारण्यात गुंग असलेल्या ऋषभने माझ्याकडे बघितले. आज एकदम फ्री दिसत होता तो. त्याच्या चेहऱ्यावरचा तो सहज भाव बघून माझ्या मनावरचा ताणही कमी झाला. त्याने मग माझी आणि गार्गीची ओळख करून दिली.

“काय रे आज एकदम रिलॅक्स दिसतोएस तू? काय झालं?” मी विचारलं.

“जेव्हा माणूस काही काम करायचं ठरवतो ना, आणि तो ते काम पूर्ण करतो तेव्हा वाटणारा आनंद वेगळाच असतो. तोच आनंद दिसतोय तुला”

“अरे वा!! असं काय काम केलंस तू आज?”

“ते मी तुला नाही सांगू शकत.”

“एवढं कुठल्या सिक्रेट प्रोजेक्टवर काम करतोएस? मला तरी कळू दे.”

“सांगतो तुला नंतर.” गार्गीकडे खुणावत तो उत्तरला.

“पण तू मला सांग, तुला का उशीर झाला एवढा आज?” त्याने विषय बदलत विचारले.

“मी पण सांगेल तुला नंतर” त्याच्याच शब्दांनी मी त्याला टाळलं.

माझा मोर्चा मग गार्गीकडे वळवत मी विचारले “काय मग गार्गी, कसा चाललाय तुझा पहिला दिवस?”

“आतापर्यंत तर चांगलाच चाललाय. पण पुढे कसं होतंय काय माहित.”

“का ग? पहिल्या दिवसापासूनच पुढची चिंता?”

“चिंता अशी नाही. पण पहिलाच जॉब आहे ना, त्यामुळे थोडं टेन्शन आहे. काय काम आहे? काय करायचंय? याची अजून नीट कल्पना नाहीए. म्हणून थोडी anxiety वाटतेय.”

बस्, ऋषभला मला चिडवायची संधी मिळाली -

“अगं गार्गी, तू कशाला उगाच टेन्शन घेतेस? इथे मॅडम बसल्या आहेत, त्या एकदम एक्सपर्ट आहेत. तुला कधीही काहीही लागलं तर यांना कॉन्टॅक्ट कर. दिवस-रात्र एक करून त्या तुझी मदत करतील याची मला पूर्ण खात्री आहे. हो का नाही मॅडम?” मान हलवत, हलकसं हसत, ऋषभ बोलला.

“हो बरोबर बोललास ऋषभ तू. गार्गी तुला काहीही अडलं तर मला बिनधास्त विचार. तसंही या वेड्याला काही येत नाही.”

ऋषभ च्या चेहऱ्यावरचं हसू विरलं.

“चला माझी अजून बेईज्‍जती होण्याच्या आधी इथून निघू.”

आम्ही प्लेट काऊंटर वर ठेऊन परत ODC कडे निघत होतो. गार्गी ऋषभला काहीतरी विचारत होती. मी त्यांच्यापासून दोन पावले मागेच होते. मनातल्यामनात विचार करत की दिवसाची सुरुवात तर चांगली झाली फक्त आता राहिलेला दिवस पण असाच जावा.

भाग २ - ऋषभ

Harshal Suryawanshi — Tue, 31 Mar 2020 18:13:00 +0000

म्च! सोमवार! सोमवार सारखा दुसरा कुठला दिवस नाही आठवड्यात. सगळ्यांनाच नावडणारा - कुणाला शाळेत जावं लागणार म्हणून तर कुणाला कामाला. माझा मूड तर आज जरा जास्तच खराब होता. आज परत मानसीची भेट होणार, परत तिच्याशी बोलावं लागणार, बघूनही न बघितलसारखं करावं लागणार. हे तर सगळं होतंच पण यापेक्षाही जास्त कटकट वाटत होती आज येणाऱ्या फ्रेशर्स म्हणजे ‘नवेकरी’ यांची. त्यांना शिकवण्याचं काम माझ्या ‘काबील पण कमजोर’ अशा खांद्यांवर सोपवलं गेलं होतं आणि त्यासाठी लागणारे डॉक्युमेंट्स मी अजून तयार केले नाहीएत. आज खाव्या लागणारेत शिव्या त्या xxxxx आयुष कडून. बघू आता गेल्यावरच काय ते कळेल. लवकर आवरून आणि नाष्ट्याला कलटी मारून गाडीला हाकीत मी ऑफिसला लवकर पोहोचलो. लवकरच वर्ड डॉक्युमेंट उघडून आमच्या प्रोसेसचे सगळे स्क्रीनशॉट्स घेऊन त्यात पेस्ट करत होतो. काय ‘जॉब सॅटिसफॅक्शन’ चा अनुभव घेत होतो मी. चार वर्ष घासून इलेक्ट्रॉनिक्स इंजिनीयरींग मध्ये डिस्टींक्शन मिळवलं तेही चक्क पुणे विद्यापीठातून. पुणे विद्यापीठाचं वैशिष्ठ्य म्हणजे एकवेळ पाकिस्तान भारताला कश्मीर द्यायला तयार होईल पण पेपर मध्ये मार्क्स – छे! अशक्य आहे ते! बरं असो, तर मी हे असं इंजिनीयरींग करून Ctrl+C, Ctrl+V असं एकदम टेक्निकल काम करत होतो.

मोबाइलमधे साढे आठ वाजले होते. अजून बाकीच्यांना यायला तासभर तरी होता. भुकेने आतड्यांना पीळ पडत होता. आयुषला गंडवण्याइतपत तरी काम केलं होतं मी. म्हणून म्हणलं एक चहा घेउन यावा. ODC (Offshore Development Centre) मधनं बाहेर पडलो आणि निघालो कॅन्टीन कडे. ODC असं हे कंपनीवाले उगाच फॅन्सी नाव देतात म्हणजे इतरांना सांगताना आम्हाला गर्व(?) वाटला पाहिजे. तसं पाहिलं तर हे अगदी एका गोठ्यासारखं आहे. फरक एवढाच आहे कि इथं म्हशींच्या ऐवजी आम्हाला दिवसभर बांधून ठेवलं जातं आणि दाव्याऐवजी आमच्या गळ्यात I-Card चा पट्टा असतो. म्हशींसाठी चाऱ्याची व्यवस्था गोठ्यातच केली जाते पण आम्हाला मात्र चारा खायला गोठ्यातनं बाहेर पडायला लागतं.

कॅन्टीनमधे चहा बरोबर एक बिस्कीट पुडा, एक प्लेट पोहे आणि वडा सांबार अशी ‘हलकी’ न्याहारी करून मी परत आलो. ODC च्या दाराबाहेर एक मुलगी थांबली होती. मी I-Card स्वाईप करून आत आलो तशी तीही माझ्या मागे आत शिरली. मी आपल्या जाग्यावर जाऊन बसलो. थोडं इकडे तिकडे बघून झाल्यावर तिची नजर माझ्यावर स्थिरावली. माझ्यासमोर येऊन तिने तिच्या मधुर (आमच्यासारख्या जन्मोजन्मी बॅचलरपद नशिबी असलेल्यांना सगळ्याच मुलींचा आवाज मधुर वाटतो, मग तो मुलीच्या वेशात अमरीश पुरी का असेना) आवाजात विचारले, “Excuse me, Where does Ayush sit? Has he arrived yet?”

आयला! हे प्रकरण तर आपल्याच टीममधे आलेलं दिसतंय. मनातल्या आवाजाकडे दुर्लक्ष करून मी जमेल तेवढ्या इंग्रजीत उत्तरलो -

“He hasn’t arrived yet. But he will be here shortly. Are you a new joiner in the PI team?”

ती मान होकारार्थी डोलवत म्हणाली -

“Yeah! Actually Ayush interviewed me two days back and I got a mail from the RMG that I have been selected for this project. Then Ayush mailed me to report today at 9:00 am. He asked me to be on-time so I had to hurry to reach to office. I was sooo tensed that I’ll be late and will get reprimanded on the first day itself. Thank God I’m here before anyone else.”

तिचा रिपोर्ट ऐकत असताना मला तीन गोष्टी जाणवल्या -
१) किती ह**** आहे हा आयुष. टीम जॉईन करण्याआधीच याची धडधापटशाही चालू.
२) या पोरीची इंग्रजी आपल्यापेक्षा भारी आहे. हे असंच चालू राहिलं तर आपला जास्त वेळ निभाव लागणं शक्य नाहीए.
३) आणि सगळ्यात महत्वाचं - किती बोलते ही !!

“I am from the same team. You can have a seat here. What’s your name by the way?” शेजारच्या खुर्चीकडे खुणावत मी म्हणालो.

“My name is Gargi Joshi.”

“मराठी?” मी अपेक्षापूर्वक विचारलं.

“हो.” नशीब हिच्या इंग्रजीच्या तडाख्यातून वाचलो.

“मी ऋषभ.” स्मितहास्य करीत मी वदलो.

“Hi.” ती म्हणाली.

“पुण्यातच राहतेस का?” मी विचारलं.

“सध्या पुण्यातच आहे पण माझं घर सोलापूरला आहे.”

“ओह, ओके…”

आता इथून पुढे काय बोलावे हे काय कळेना. कुणीही नवीन व्यक्तीशी जास्त बोलणं जमत नाही आपल्याला. एवढ्या वेळ फडाफडा बोलणारी गार्गी पण गप्प झाली होती. कदाचित मला जाणवणारी विचित्रता तिलाही जाणवत असावी. अवघड शांततेला टाळण्यासाठी तिने तिचा फोन बाहेर काढला आणि त्यावर काहीतरी करत बसली. ४ - ५ मिनिटे असेच गेल्यानंतर माझ्या तल्लख मेंदूत एक नवीन प्रश्न येऊन दाखल झाला. वेळ न दवडता तो मी फायर केला -

“गार्गी तू एकटीच सिलेक्ट झालीएस का टीममधे का आणखी कोणी आहे?”

“आहेत बहुतेक आणखी दोघेजण पण मला नक्की नाही माहीत. मेलमधे आणखी दोघांची नावं दिसली so I think ते पण सिलेक्ट झालेले असतील… पण ते अजून कसे नाही आले?

“आयुषने घेतला नसेल त्यांचा इंटरव्यू” मी पुटपुटलो.

तिला काही समजायच्या आधी मी म्हणालो “येतील येतील, कदाचित ट्रॅफिकमधे अडकले असतील.”

अजून पण जवळजवळ आख्खं ऑफिस रिकामं होतं. आणि माझं काम अर्धच झालं होतं. त्यामुळे गार्गीला दुसऱ्या कुणाशी ओळखही करून देता येत नव्हती. शेवटी तिच्याकडे लक्ष न देता मी परत एम. एस. वर्ड वर तुटून पडलो.

पुढचा एक तास काय एकाग्रतेत गेला माझा! तंद्रीच लागली होती मला जणू. माऊसचे क्लीक्स आणि डोक्यातले विचार कसे एकदम लयीत पडत होते. या एका तासात KTचं बऱ्यापैकी काम उरकलं होतं मी. म्हणजे निदान आयुष कडून शिव्या न खाण्या इतपत उरकलं होतं. फालतूचं जरी असलं तरी काम पूर्ण करण्याचं समाधान होतं. ऑफिसमधली चलबिचलही आता वाढायला लागली होती. ऑफिस बसने येणारी मंडळी ताफ्याने ODC मधे घुसली होती. काही लोकं पीएमटी ने पण आली होती. या दोन प्रजातींना ओळखणं तसं फार अवघड नाहीए. ऑफिस बसने येणारी लोकं शांत चित्ताने ऑफिसमधे प्रवेशतात, जसे काही ध्यान-धारणा करून आलेत. आणि पीएमटी ने येणारे असे येतात जसे काही आंदोलन-धरणा करून आलेत. आमच्या ग्रुपची माणसं आणि मानसी अजून यायची होती. तोपर्यंत म्हणलं गार्गीशी बोलावं तर बाई अजून पण मोबाईलमधे डोकं घालून बसली होती.

“Hi… गार्गी?” थोड्या प्रश्नार्थक स्वरात मी तिला संबोधलं.

“Hi.” डोकं वर करत, माझ्याकडे बघत ती उत्तरली.

“तू नाष्टा करून आलीएस का ?”

“नाही… वेळच नाही मिळाला. सकाळी लवकर यायचं होतं ना.”

“ओके. चल मग नाष्टा करून येऊ. तुला कॅफेटेरिया पण दाखवतो.”

“पण जर तोपर्यंत आयुष आला तर?”

आयुष गेला खड्ड्यात असं मनातल्या मनात आणि मनापासून म्हणलं मी.

“त्याला बहुतेक आणखी थोडा वेळ लागेल. आणि मला नाही वाटत नाष्टा करण्यासाठी तो तुला काही बोलेल.”

टेबलावरची तिची बॅग, मोबाईल आणि मफलर… आपलं ते… स्टोल उचलत ती माझ्या बरोबर निघाली.

भाग १ - ऋषभ

Harshal Suryawanshi — Sun, 29 Mar 2020 14:17:00 +0000

रेस्टॉरेंट मधे पोहोचून अर्धा तास होत आला होता. तसं मला वेळेआधी येण्याची सवयच आहे. पण सध्या तरी ही सवय मला चांगलीच महागात पडत होती कारण बसल्या बसल्या काय करायचे म्हणून मी (कोल्ड) ड्रिंक रिचवत होतो. कोल्ड ड्रिंक घेण्यामागे आणखी एक कारण म्हणजे त्या दिवसानंतर आज आम्ही - म्हणजे ती आणि मी (आजच्या जमान्यात ‘ती’ आधीच स्पष्टपणे सांगावं लागतं माहीतर उगाच ‘दोस्ताना’ होते) - पहिल्यांदा भेटणार होतो.

आता ‘तो’ दिवस तसा बहुतेकांच्या आयुष्यात येतो आणि तो प्रत्येकासाठी अविस्मरणीय असतो. कुणासाठी तो त्यांच्या आयुष्याचा सगळ्यात आनंददायी दिवस असतो तर कुणासाठी इंजीनीयर होऊन कॉल सेंटर मधे काम करण्यापेक्षाही भयानक असतो. अजून तरी ‘ती’ काही इतक्यात येण्याची शक्यता नाहीए म्हणून तोवर मी माझ्या ‘त्या’ दिवसाबद्दल थोडं सांगतो.

तसं माझ्या गोष्टीत नवीन असं काही नाहीए. आम्ही दोघं एकाच कंपनीत काम करतो. काम करता करता मैत्री झाली. मैत्री जास्त घट्ट झाली आणि मला ती आवडायला लागली. आता आवडते तर खरं पण सांगावं कसं हे काही कळेना. सरळ तोंडावर सांगावं तर चार-चौघात आपल्या कानाखाली बसायची आणि आपल्याला तोंड दाखवायची जागा उरायची नाही या भीतीपायी मी तीला एक पत्र - प्रेमपत्र - लिहीलं. नंतर एका बागेत भेटण्यासाठी बोलवलं. बागेत एकांताची जागा शोधून तिला मी ते पत्र दिलं. ती पत्र उघडून वाचायला लागली आणि मी हळूच तिच्या एका हाताच्या अंतरापार जाऊन उभा राहीलो. तिची नजर शब्दांवरून फिरत होती, तसे तिचे भाव बदलत होते. इकडे माझ्या हृदयाचे ठोके ‘स्लो मोशन’ मधे पडत होते. तिने पत्र वाचले आणि माझ्याकडे बघितले. तिच्या डोळ्यांत बघताच मला कळाले की आपले ‘बारा वाजले’. तिच्या ओठांवर जरी एक अवघडसे स्मित होते, तरी तिच्या डोळ्यांतला नकार मला स्पष्टपणे दिसत होता.

दोघांनाही पुढे काय बोलावे, काय करावे, काही कळत नव्हतं. मग मीच म्हणालो ‘चल एक चहा घेऊ’ आणि आम्ही आमच्या नेहमीच्याच टपरीकडे निघालो. बागेतून बाहेर पडताना तिने माझ्या हातात ते पत्र दिले. ते पत्र जरी शाबूत होतं तरी माझ्या हदयाचे झालेले तुकडे मी आतल्याआत वेचायचा प्रयत्न करत होतो. दोघांनीही चहा घेतला आणि आम्ही आपआपल्या वाटेला लागलो. निघताना ना ती काय म्हणाली ना मी तिलाकाही विचारले. दोघंही त्या धक्क्यातून अजून काही सावरलो नव्हतो.

घरी पोहोचलो, काय करावं काही कळत नव्हतं. पिंजऱ्यात बंद असलेल्या गाढवासारखं (त्यावेळी गढवासारखं वाटत होतं) येरझाऱ्या घालत होतो. शेवटी मनावर कायमचं बिंबावलेल्या त्या प्रसंगाला विसरण्यासाठी मी ती गोष्ट घ्यायची ठरवली जी मी सहसा दुपारी कधी घेत नाही…
…झोप.

आज एक आठवडा झाला त्या दिवसाला. मनातलं वादळ बरच शांत झालं होतं. ऑफिसमधे जरी पहिल्यासारखे मोकळेपणाने बोलत नसलो तरी हाय-बाय होत होतं. काल तिचा मेसेज आला भेटण्यासाठी, मलाही बोलायचं होतंच म्हणून मी इथे आहे पण ही कुठे तडमडलीए काय माहीत.

आणखी पंधरा मिनिटांनंतर मला तिचे दर्शन झाले. नेहमीच साध्या कंपड्यांत वावरणारी ती आजही तशीच आली होती. साधा सलवार-कमीज, दुपट्टा आणि त्याबरोबर ज्या पन्नास गोष्टी मुलींबरोबर असतात त्या; उदाहरणार्थ - पर्स, स्कार्फ इ. इ. तिच्या ह्या साधेपणावरच तर मी भाळलो होतो. क्षणभरासाठी मनामधे एक कळ उठली पण स्वतःला सावरत मी उभा राहिलो. हाय-हॅलो होऊन ती बसल्यावर मी तिला विचारले -

“काय घेणार?”

टेबलावर ठेवलेला मेनूकार्ड उचलून तिने त्यावर एक कटाक्ष टाकला. तिचं एक सँडविच आणि कोल्ड कॉफी ठरल्यानंतर तिने मला विचारले “तू काय घेतोएस?”

तसं तर एवढे पेले रिचवल्यावर आणखी काही पोटात ढकलण्याची इच्छा नव्हती पण कंपनी म्हणून मी पण एक कोल्ड कॉफी सांगितली.

“काय मग? आज दुपारी जेवली नाहीस वाटतं?” मी विचारले.

तिने प्रश्नार्थक मुद्रेने पाहत विचारले “का?”

“आज चक्क कॉफी बरोबर सॅंडविच? जाम भूक लागलेले दिसतीए तुला. बघ हा, उगाच जास्त होईल.” मी हसत म्हणालो.

“खाईल मी. आणि तू काय डाएटिंग वर आहेस का? फक्त कोल्ड कॉफी? एरवी तर बकासुरासारखा खात असतोस.”

“तुझी वाट बघत बघत एवढं कोल्ड्रिंक पिलोय की पोटात कोयनासागर झालाय माझ्या.”

आमच्या नेहमीच्या ‘तू-तू - मैं-मैं’ ला आज परत एका आठवड्याने वाट मिळाली होती. असं वाटलं जसं काही झालंच नाहीए. आम्ही अजून पूर्वीचेच ऋषभ-मानसी आहोत. ही आमची नावं - आधी सांगायचं राहून गेलं. दोघांचंही हसणं ओसरलं तसं मागच्या काही दिवसांचं ओझं परत जाणवायला लागलं. काहीतरी बोलायचं म्हणून मी तिला विचारलं -

“ऑफिसचं काम कसं चाललंय?”

हे विचारलं आणि मनात आलं - ‘गाढवा एकाच टीममधे ना दोघं? मग असं जगावेगळं काय करणार ती जे तुला माहिती नाहीए?’

“काही नाही… तो डिफेक्ट लॉग केला अर्जेंटिनाचा… त्याचं अॅग्रीमेंट चुकीचं…”

मी तिकडेच तिला म्यूट वर टाकलं. डोक्यात सहजच विचार आला की ‘च्यामारी हे पिक्चर मधे वेटर बरोबर टायमावर एन्ट्री मारतात. आता गरज आहे खऱ्या आयुष्यात तर कुठे गेलेत तडमडायला काय माहित?’

“…मग मायकलशी कॉल झाला. तू होताच तेव्हा.” तिचं (सं)भाषण संपलं होतं.

‘तू’ ऐकू आल्यावर मी तिच्या बोलण्याकडं लक्ष दिलं.

“हो होतो ना… बघू आता काय होतंय ते…” मी म्हणालो.

तेवढ्यात बाजूने जाणाऱ्या वेटरला बोलवत त्याला ऑर्डरबद्दल विचारलं. “बघतो” म्हणून तो निघून गेला. मनात चार शिव्या हासडल्या त्याला कारण आता आणखी काय बोलायचं हे कळत नव्हतं.

“ऋषभ तुला मी आज का बोलावलं भेटायला याची तुला थोडी कल्पना असेलच…”

“हो, कल्पना तर आहे पण नक्की कशासाठी हे नाही कळतए. म्हणजे दोघांनाही एकमेकांच्या भावना माहितीएत मग आज भेटून काय साध्य होणारे?”

“हे बघ ऋषभ तू माझा खूप चांगला मित्र आहेस…”

‘हीच तर गोची आहे’ मी मनात म्हटलं.

“…आणि तू त्या दिवशी अचानक असं पत्र दिलंस वाचायला. माझ्याबद्दल तुला असं काही वाटतं याचा मला थांगपत्ताही नव्हता. तुझ्याबद्दल मी तसा कधी विचार केला नव्हता आणि तुला ‘नाही’ कसं म्हणावं हेही मला सुचत नव्हतं.”

ती हे सगळं सांगत असताना वेटर ऑर्डर घेऊन आला होता. त्याच्याकडे तिखट नजरेने बघत मी मनातल्या मनात म्हणले - “ये xxxx. तुला पण हीच वेळ मिळाली होती ऑर्डर सर्व करायला. मगापासून कुठे गेला होता xxxx. तुझीच कमी राहिली होती xxxx.”

तोवर मानसी पुढे बोलत होती - “एक आठवडा झाला पण तुझ्याशी बोलायची हिम्मत होत नव्हती. खूप अवघडल्यासारखं वाटत होतं. म्हणून म्हणलं आज एकदाचं भेटून काय सोक्षमोक्ष लावायचा तो लावून टाकू.”

तिच्यासाठी बहुतेक ‘एकदाचं सोक्षमोक्ष लावणं’ सोपं होतं. अर्थात हा तिचा दोष नाहीए. कितीही प्रयत्न केले तरी मनावर ताबा ठेवणे कठीण. माझ्या मनाने वर्तमानाचा पाया नसतानाही भविष्याचे उंच उंच मनोरे बांधले होते. त्यादिवशी तिच्या नुसत्या नजरेतल्या भावाने ते पार जमीनदोस्त झाले होते.

“हे बघ मानसी तू जरी मला ‘माझं तुझ्यावर प्रेम आहे’ हे कळण्याइतपत ओळखत नसलीस तरी तू अशा फार थोड्या लोकांमध्ये मोडतेस जे मला बऱ्यापैकी जाणतात. मी फार प्रॅक्टिकल माणूस आहे. एखादी गोष्ट मनासारखी झाली नाही म्हणल्यावर त्यावर रडत बसणं हा माझा स्वभाव नाही. पण तू जसं ‘एकदाच सोक्षमोक्ष लावू’ असं म्हणतीएस तसं एकदम मला जमणार नाही. हे सगळे प्रकरण झाल्यानंतरही तू स्वतःहून आपल्या मैत्रीत तडा जायला नको म्हणून माझ्याशी बोलायचं ठरवलंस यानी निदान आपली मैत्री तुझ्यासाठी किती महत्त्वाची आहे हे समजतंय मला. तुझ्या नकाराची मी कदर करतो. मला फक्त थोडा वेळ हवाय. हळूहळू तुला तुझा पूर्वीचाच मित्र ऋषभ दिसायला लागेल.”

“मघापासून केवढा गप्प-गप्प होता आणि आता अचानक ही शब्दगंगा कुठून अवतरली?” वातावरण हलकं करण्याच्या प्रयत्नात मानसी म्हणाली.

“काही नाही ग जवळपास कुठे वेटर दिसत नव्हता म्हणून…”

“काय?” तिला नाही झेपलं.

“काही नाही. सोड. झालं का तुझं खाऊन? काही मागवायचंय का अजून? भूक असेल अजून तर एखाद किलोची पेस्ट्री वगैरे मागवायची आहे का तुला?”

“मागवते, पैसे तू भरणार का?” तिने उलटप्रश्न केला.

“भरले असते; पण तूच नकार दिलास…” शब्द सावरायच्या आधीच मी हलक्या आवाजात बोलून गेलो.

तिने चमकून माझ्याकडे पाहिले. तिच्या चेहऱ्यावरच्या वेदना मला स्पष्ट दिसल्या. जेवढा मी आतून होरपळत होतो तेवढाच दाह तिला पण होत होता.

“सॉरी!” मी मनापासून म्हणालो.

हलकेच हसून ती म्हणाली - “चल निघू.” पार्किंग मधे आल्यावर तिने तिच्या चेहर्‍याला त्या स्टोलमधे गुरफाटलं. एखाद्या आतंकवादी मासिकाची पोस्टर गर्ल वाटत होती ती.

“उद्या काही नवीन टीम मेंबर्स जॉईन होणारेत टीम मधे आपल्या. त्यांची KT घ्यायची आहे आपल्याला. तू डॉक्युमेंट्स तयार केलेत का?”

“शीट! ते उद्या आहे का? मी तर काही केलं नाहीए.”

“मला वाटलंच विसरला असशील तू. जाऊदे, उद्या थोडं लवकर येऊन ऑफिसमधेच तयार कर.”

“हा, तेच करावं लागेल आता. नाही केलं तर तो ह****** आयुष आहेच डोकं खायला.

टीम लीडर कमी आणि हिटलरचं कारटंच जास्त शोभतो तो. एकदा पूर्ण नाव विचारलं पाहिजे त्याला.”

“विचार त्याला उद्या तूच. चल निघते मी. बाय.”

“बाय.”

तिच्या पाठमोऱ्या आकृतीकडे बघत तिच्याबरोबर बघितलेल्या भविष्याला पण मी बाय केला. कायमचा बाय.

चुकलेली दृष्टी आणि झालेला दगड

Harshal Suryawanshi — Tue, 04 Feb 2020 19:16:00 +0000

ज्या गोष्टी आपल्या एकदम जवळ असतात त्या बहुतेक वेळा आपल्याला स्पष्ट दिसत नाहीत. डोळ्यांच्या अगदीच जवळ असल्यामुळे त्यातले बारकावे दृष्टीआड होतात. आपल्याला नेहमीच असं वाटत राहतं की त्या गोष्टीत काहीच दोष नाहीत.

माणसांचंही थोडं असंच असतं. वर्षानुवर्ष आपल्याबरोबर असणाऱ्या माणसांचं आपल्याला सगळंच बरोबर वाटतं. त्यांचे अवगुण, त्यांच्या उणिवा या नजरेआड गेलेल्या असतात, किंवा त्या अश्या कधी स्पष्ट दिसतच नाहीत. यातली काही माणसं आपली एकदम ‘खास’ असतात. ही अशी लोकं असतात ज्यांबद्दल आपल्याला असा दृढ विश्वास असतो की ते ‘आपल्याला’ चांगलं जाणतात. आपला स्वभाव, आपले विचार, आपले गुण-दुर्गुण, त्यांना सगळं माहिती असतं असं आपल्याला वाटत असतं. आपण त्यांच्यावर डोळे झाकून विश्वास करतो आणि आपण असं समजतो की ती व्यक्ती नेहमी ‘आपल्याला’ काय वाटतं याचा विचार करेल. कुठल्याही पूर्वग्रहाशिवाय ‘आपली’ बाजू समजून घेईल आणि जर आपलं कुठं चुकत असेल तर नीट समजावूनही सांगेल.

हे असं सगळं आयुष्य चांगलं चाललेलं असतं, त्यांचं पण आणि आपलं पण. पण कधीकधी प्रसंगच असे उद्भवतात की डोळ्यांच्या अगदीच जवळ असलेली ती गोष्ट आणि आपल्या अगदीच जवळ असणारी ती माणसं दोन्हीही दुरावतात. यात त्या प्रसंगाचा दोष नसतो, असतो तो त्या आंधळेपणाचा जो ती गोष्ट आणि लोकं जवळ असल्यामुळे आलेला असतो. माणसं हळूहळू दूर जायला लागतात तसं तसं आपल्याला आणखी स्पष्ट दिसायला लागतं. आपल्याला कळायला लागतं की आपण जसं समजत होतो तसं कधी नव्हतंच. आपण ‘आपली’ म्हणणारी ती माणसं कधी ‘आपल्याला’ समजू शकलीच नाहीत. ज्यांच्यावरती आपल्याला विश्वास होता की ही लोकं आपल्याला समजून जर आपलं चुकत असेल तर आपल्याला योग्य मार्ग दाखवतील, ती लोकं मात्र दुसऱ्यांचा विचार करून आपलीच दिशाभूल करताएत. बाकीचे लोकं काय म्हणतील या चुलीत ‘आपल्याच’ भावनांचं स्वहस्ते सरपण घालताएत.

दुःख होतं, खूप दुःख होतं जेव्हा या सगळ्याची जाणीव होते. वाटतं दूर जावं सगळ्यांपासून. माणसं हवीतच कशाला आपल्याला? पण या सगळ्यासाठी पण आता बराच उशीर झालेला असतो. कितीही नाही म्हणलं तरी या माणसांबरोबर आपण जोडले गेलेलं असतो. या सगळ्या कुचंबणेत शेवटी आपणंच मरतो. आपल्याच मनाचा एक सुंदर कोपरा बेचीराख होतो. विश्वासाला गेलेला तो तडा कधीही न भरून येणारा असतो. क्रोधाची ती धगधगती ज्वाळा ही काही काळाने शांत होते. आणि मग मागे राहतो तो केवळ एक भावनाशून्य दगड. परत कधीही न जळणारा, न पाझरणारा

एका सूर्यास्ताची साक्ष

Harshal Suryawanshi — Fri, 22 Mar 2019 15:44:00 +0000

एका टेकडीवर एक छोटंसं झाड होतं
खुंटलेलं, उगाच वेडंवाकडं वाढलेलं
आजूबाजूला सगळंच ओसाड, भकास
ना पशु-पक्षी, ना माणसांचा त्रास.

नुसताच सरसरणारा वारा,
बेछूट, बेधडक भिडणारा
पण तो मात्र एका स्थळी स्थिर
सोशिकपणे वाऱ्याला तोंड देणारा.

जवळच दुसऱ्या एका टेकडीवर
होते त्याचे काही भाऊबंद
भलीमोठी त्यांची उंची
खोडही त्यांचे रुंद.

बाजूच्या टेकडीवरच्या जंगलाकडे
तो रोजच उदास नजरेने पाही
त्याला आठवे तो काळ
जेव्हा इकडे ही नांदत होती हिरवाई.

वेडावाकडा असला तरी
त्याच्या कुटुंबाचा तो लाडका होता
जास्त नसले जरी
मोजक्या मित्राचा तो यार होता.

एके दिवशी मात्र, या आनंदवनावर काळ बरसला
कुऱ्हाडीच्या घावागणिक, एक एक जण धारातीर्थी पडला
त्यांच्या शेवटच्या घटकेतही ते, ‘काळजी घे’ सांगत निघून गेले
कुणाच्यातरी स्वार्थाग्निवर, त्याचे कुटुंब स्वाहा झाले.

आता आपली पण वेळ आली असे समजून
त्याने डोळे घट्ट मिटून घेतले
कुऱ्हाडीच्या घावाच्या अपेक्षेने
त्याने अंग अकसून घेतले
पण तो कुऱ्हाडीचा घाव कधी आलाच नाही
डोळे उघडले, तेव्हा गमावले होते त्याने सर्वकाही.

कावरा-बावरा झालेला तो, समजत नव्हते काही त्याला
“का बरं ह्या लोकांनी सोडून दिले आपल्याला?
ज्या फांद्यांची वाटे लाज, त्यांनीच आपल्याला वाचवलं
कमी उंचीमुळेच मला, कदाचित हे जीवनदान मिळालं.”

म्हणता म्हणता दिवस गेले, एकटेपणाची त्याला सवय होऊ लागली
काळाच्या मलमाने मनाची जखम हळू हळू भरून येऊ लागली
इतकी वर्ष मायेच्या सावलीखाली वाढलेला तो, आता लख्ख प्रकाशात न्हाऊन निघत होता
त्याच्या वेड्यावाकड्या फांद्या तो, स्वच्छंदपणे इकडे तिकडे पसरवत होता.

पण तरीही कधी कधी एकांताचे ढग आकाशात गर्दी करायचे
पावसाचे पाणी अंगावर घेण्याच्या आनंदात कुणाला सहभागी करायचे?
आजूबाजूला असणारी पक्ष्यांची वर्दळ कधीच नाहीशी झाली होती
एकांताची ती भयाण शांतता त्याचे मन आतून पोखरत होती.

रोज सकाळी सूर्योदयाची किरणे त्याच्या मनात एक आशा पल्लवित करत
दिवसभर त्याचे भोळेभाबडे मन त्या सुंदर भविष्यात रमत
“आज तरी हे पवनदेव एखादे बीज घेऊन येतील
माझ्यापाशी येऊन हलकेच ते त्याला धरती मातेच्या कुशीत सोपवतील
वरुणदेवाच्या आशीर्वादाने ते बियाणे पण ह्या आशेसारखेच अंकुरावे
माझ्या आयुष्यातल्या या वनवासाच्या अध्यायाने पण इथेच संपावे.”

पण त्याची ही प्रतीक्षा प्रतिक्षाच रहायची
दिवस सरून पुन्हा सूर्यास्ताची वेळ व्हायची
मावळत्या सूर्याने आकाश लाल-नारंगी रंगाने भरून जायचे
त्या मावळत्या सूर्यबिंबाकडे बघून त्याला अजूनच भरून यायचे.

कधी कधी रागही यायचा त्याला त्याच्या परिस्थितीचा
मग त्वेषाने जाब विचारी तो सूर्यदेवाला
“हे सूर्यदेवता, तू तर साक्षी आहेस या जगाचा,
सांग मला, कधी संपणार माझ्या आयुष्याची ही काळी रात्र
हवंय तरी काय असं मला फार मोठं?
कुणाची तरी सोबत, आपलं म्हणणारा एक मित्र.”

त्याचे ते हृदयद्रावक स्वर कानी पडायचे सूर्यदेवाच्या
पण सांगावे काय आणि कसं, याने जखडून जायची त्यांची वाचा
त्यांच्याकडे त्या झाडाच्या प्रश्नांचं उत्तर नव्हतं
त्यांची साक्ष म्हणजे त्यांचं मौन होतं, फक्त मौन होतं…